Otu afọ nke agha na Ukraine: ịgagharị mmetụta na ngalaba sayensị na nkwado atụmatụ

Akụkọ a na-egosi isi nghọta sitere na 2023 na 2022 ogbako na agha na Ukraine, haziri site International Science Council (ISC) na All European Academies (ALLEA). Ọ na-achọkwa ịkọwapụta ndụmọdụ ogbako n'ime usoro sara mbara nke ka usoro sayensị mba ụwa na obodo nyocha nwere ike isi wulite nkwụsi ike n'oge nsogbu.

Mpempe akwụkwọ akụkọ 2023 emelitere na-akwado izi ezi nke ndụmọdụ sitere na ogbako 2022, ka ọ na-akọwapụta echiche ọhụrụ dabere na ọnọdụ na-akawanye njọ na Ukraine.

Emere na March, na 2023 Virtual Conference kpọkọtara ihe karịrị ndị sonyere 530 si gburugburu ụwa na nnọkọ Sayensị Europe na-akwado, National Research Foundation nke Ukraine, Council of Young Scientists, na Ministry of Education and Science of Ukraine. Ihe omume ụbọchị atọ a kpọkọtara ndị ọkà mmụta sayensị ka ha nyochaa nchedo na nkwado nkwado e mebere n'ime afọ gara aga mgbe ha na-enyocha ụzọ maka nkwalite nkwado na mwughachi ọgba aghara.

? Lelee ndekọ ọgbakọ wee nweta ihe ngosi

Budata akụkọ ọgbakọ

Nke abụọ ogbako na Ukraine nsogbu akụkọ

Gụọ akụkọ a n'uju wee lelee nchịkọta ndị isi na Bekee na Ukraine:

Ozi zuru ezu >

EXECUTIVE Summary (UKRAINIAN)

EXECUTIVE Summary (ENGLISH)

Aro

Emepụtara ndụmọdụ ndị dị n'okpuru na June 2022 na-elekwasị anya na agha na Ukraine, mana emeberekwa ya maka ngwa zuru ụwa ọnụ maka ọgba aghara ndị ọzọ. N'ebe ọdabara, ngbanwe na nuances ndị na-apụta na ogbako Maachị 2023 ka achọpụtara.

OZI
Gọọmenti, agụmakwụkwọ ka elu, ndị ọkà mmụta sayensị na obodo nyocha ga-arụkọ ọrụ ọnụ iji wepụta nkwa mba ha iji mata na ịkwado ikike mmụta na sayensị n'ime obodo ha.

Ihe kpatara ya: Gọọmenti mba abanyelarị ma tinye aka na ngwa na akwụkwọ mba ụwa, mana ọ dị mkpa imekwu ihe iji hụ na mmejuputa ha n'ime obodo ha. Opekempe, gọọmentị mba kwesịrị itinye nlebara anya pụrụ iche, site na ntụle ya na ndị ọ metụtara, iji mezuo ọrụ ha site na:
→ Ịkwado ikike dị mkpa nke sayensị na agụmakwụkwọ, gụnyere ikike ịnweta agụmakwụkwọ dị elu, na-ekere òkè na-enweta uru nke, ọganihu sayensị na ngwa ya;
→ Itinye usoro nchịkwa, mmemme, na usoro ego iji chebe agụmakwụkwọ dị elu na ndị ọrụ sayensị, usoro, na akụrụngwa n'oge ọdachi na agha kpatara mmadụ, na iji mee ka mgbake na iwughachi mbọ. Gọọmenti mba ga-enwe ike ịmegharị usoro ndị a ngwa ngwa, ma ọ bụrụ na enwere ọnọdụ mberede na obodo ha, nwere ebe kọntaktị akọwapụtara nke ọma na ahịrị na-akọ akụkọ maka ndị ọrụ nwere ọrụ.

Ịdị n'otu nke mba ụwa
Gọọmenti, agụmakwụkwọ ka elu, ndị ọkà mmụta sayensị, na obodo nyocha ga-arụkọ ọrụ ọnụ iji wepụta nkwa mba ha maka ịkwado ntinye aka nke ndị nọ n'ihe ize ndụ, ndị a chụpụrụ, na ndị ọkà mmụta gbara ọsọ ndụ na ndị nchọpụta na obodo ha ma ọ bụ obodo nke atọ, ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa.

Ebumnuche: Ọ dị mkpa ngwa ngwa maka gọọmentị mba iji kwado nkwa ha n'okpuru Nkeji edemede 27 nke Nkwupụta Ụwa Nile Maka Ihe Ndị Ruuru Mmadụ na Nkeji edemede 15 nke Ọgbụgba Ndụ Mba Nile na Akụ na ụba, Social na Cultural Rights, ma bụrụ ndị a ga-aza ajụjụ dịka ekwenyere na nkwekọrịta ndị a.
Nkwenye ndị a dị elu na-akọwapụta ego na nkwado n'ofe oke mba ụwa na nzaghachi zuru ụwa ọnụ iji kwado mba ndị nsogbu ma ọ bụ esemokwu metụtara. Usoro iji mezuo nkwa ndị dị otú ahụ ga-achọ ego na atumatu ndị ga-eleba anya ka a ga-esi mee ka usoro mmụta na nyocha dị ugbu a na-arụ ọrụ, na ịnye usoro nkwado na nchebe nye ndị ọkà mmụta na ndị nchọpụta, n'agbanyeghị ọnọdụ nchụpụ ha ma ọ bụ ebe ha nọ n'ihi nsogbu. Ọ ga-adị ha mkpa ịgụnye usoro kwụ ọtọ, ahịrị mmefu ego, na atumatu iji kwado agụmakwụkwọ dị elu na usoro nyocha n'ofe oke, na ntọala nwa oge na ogologo oge.

Oghere
Obodo sayensi na nyocha nke mba ụwa kwesịrị inye ikike usoro sayensị metụtara esemokwu na ụzọ isi wughachi site na ịnakwere ndụmọdụ United Nations Educational, Sayensị na Ọdịbendị (UNESCO) na sayensị mepere emepe.

Ihe kpatara ya: 'Sayensị mepere emepe' na-anọchite anya ọchịchị onye kwuo uche sayensị na, na ụwa sayensị jikọtara ọnụ, dị oke mkpa iji mee ka mba ndị na-esighị ike ma ọ bụ ndị ọgbaghara metụtara wughachi ma ọ bụ wulite ụlọ akwụkwọ sekọndrị na usoro nyocha n'ihi ụgwọ ndị ọzọ na-adịghị mma nke isonye na ugbu a. 'mechiri emechi' ụdị sayensị. N'otu aka ahụ, sayensị mepere emepe dị mkpa iji mee ka ndị ọkà mmụta na ndị nyocha achụpụ nweta ohere agụmakwụkwọ na nyocha wee gaa n'ihu n'ọrụ ha.

NKWUKWU
Ndị niile metụtara ga-ahụrịrị na emebere mmemme na ohere dị iche iche iji zere mwepu nke otu ndị nọ n'ihe ize ndụ, ndị a chụpụrụ, na ndị ọkà mmụta gbara ọsọ ndụ na ndị nyocha dabere na njirimara dị ka asụsụ, ọnọdụ ezinụlọ, okike, nkwarụ, ndabere omenala, na ọdịmma mmekọrịta mmadụ na ibe ya. ịbụ.

Ihe kpatara ya: Enweghị ụzọ 'otu-size-dabara-niile' nke nwere ike inye azịza zuru oke. Kama, mmemme na ohere kwesịrị inwe oghere nsonye nke na-atụle mkpa dị iche iche nke ndị otu so na ya mgbe ha na-eme atụmatụ na imepụta usoro nkwado. Nke a gụnyere mkpa maka enyemaka zuru oke ma ọ bụ agbakwunyere ọnụ iji gboo mkpa mmụọ, mmekọrịta mmadụ na ibe, ego, anụ ahụ, na ọkachamara na ọdịmma nke ndị mmadụ n'otu n'otu na ezinụlọ ha.

Mmegharị 2023: → Nduzi na ntinye aka nke ndị ọkà mmụta sayensị n'oge/etiti ọrụ dị mkpa maka iwughachi obodo mgbe esemokwu gasịrị. Ndị nọ n'oge mbụ enweghị ntọala siri ike ma ọ bụ ahụmịhe ma chọkwuru nkwado iji zere imebi mmụta na mmepe ọrụ ha.
→ Mba mba ụwa kwesịrị ịkwado nkwado na nkwado nzaghachi gbasara ọgba aghara zuru ụwa ọnụ, ma na Global North na South.

MGBE
Ndị na-ahụ maka ya ga-arụkọ ọrụ ọnụ iji zụlite usoro zuru ụwa ọnụ na nhazi nhazi nke na-eme ka agụmakwụkwọ na nkà mmụta sayensị dị nchebe - iji hụ na ikike nke ndị ọkà mmụta na ndị gbara ọsọ ndụ na ndị nchọpụta adịghị efu.

Ihe kpatara ya: Ọgba aghara dị mgbagwoju anya n'okike ma chọọ ngwọta imekọ ihe ọnụ n'ofe ọrụ mmadụ, agụmakwụkwọ ka elu, nyocha, na obodo sayensị, yana mmekọrịta ya na ndị na-enye onyinye / ndị na-enye ego, ndị na-eme iwu na ọha mmadụ. Mobility bụ ihe dị oké mkpa iji mee ka ndị ọkwọ ụgbọala nke ụlọ akwụkwọ dị elu na usoro sayensị nwee ike ịlanarị ma na-eme nke ọma n'oge nsogbu ka ha wee nwee ike ịgbake mgbake n'ihi ya, ma a na-egbochi mmegharị a site na nzaghachi na-akwadoghị ma ọ bụ ezughị ezu. Ịchịkọta ahụmahụ bara uru, ihe ọmụma, na ihe onwunwe n'ụzọ a na-achịkọta ga-eme ka arụmọrụ dịkwuo mma, belata nsụgharị nke mgbalị, ma tọọ ntọala maka nhazi na usoro ndị nwere ike ime ka ọ dịkwuo ngwa ngwa maka ọgba aghara n'ọdịnihu.

2023 mmegharị: → Ọ dị mkpa ịnye nkwado mmemme maka ndị ọkà mmụta sayensị na ndị nchọpụta na-anọgide na mba n'oge agha ma ọ bụ nsogbu ma chọọ ịnọgide na-arụ ọrụ ha.
→ Ọ bụ ezie na mgbasa ụbụrụ kwesịrị ịbụ ihe mgbaru ọsọ, nchekwa na ọdịmma nke onye ahụ bụ ihe kacha mkpa. Ọ bụ ọrụ dị n'aka gọọmentị na otu dị iche iche ịmepụta ọnọdụ ndị dị mkpa maka ndị mmadụ ka ha nwee ike ịlaghachi ozugbo ọ dị mma ime ya.

LEFỌỌ FLEXIBILITY
Ndị niile metụtara ga-amata mkpa mgbanwe nke ndị agụmakwụkwọ, ndị nyocha, na ụmụ akwụkwọ site n'ichepụta mmemme na-agbanwe agbanwe na ụdị ego nke na-eme ka mgbanwe dị na ọnọdụ ma na-enye ohere maka ma n'ime ime na nke mmadụ.

Ebumnuche: Ego na mmemme iji nye ndị ọgbaghara metụtara nkwado mebere bụ arịrịọ ọhụrụ na-apụta na nsogbu Ukraine. Ọ na-eleba anya n'okwu ndị dị ka mmachi njem na ịga n'ihu nke ọrụ, mana ọ na-agbagha atụmatụ mmemme ọdịnala ndị ọzọ. Nchọgharị ọzọ na nkwado dị mkpa iji zaghachi arịrịọ maka nkwado mebere. Na mgbakwunye, mkpa ọ dị maka enyemaka zuru oke ma ọ bụ jikọtara ọnụ iji lebara mkpa uche, mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ego, anụ ahụ, na ọkachamara anya na ọdịmma nke ndị mmadụ n'otu n'otu na ezinụlọ ha pụta ìhè.

Ngbanwe nke 2023: → Usoro ọgba aghara na-agbanwe agbanwe, site na mberede gaa na 'nsogbu' ogologo oge ruo na mgbake/ewughachi, niile chọrọ ụzọ dị iche iche na usoro nkwado.
→ Ụdị ego kwesịrị ịdị na-agbanwe agbanwe ka e wee na-eduzi ya nke ọma n'ịkwado ndị nchọpụta, ndị ọkà mmụta sayensị, na ụlọ ọrụ ndị na-anọgide na mba ọ metụtara.

Amụma
Ndị na-ahụ maka ya ga-arụkọ ọrụ ọnụ iji zụlite usoro na-adịgide adịgide n'ime na n'etiti usoro sayensị mba, agụmakwụkwọ ka elu, na usoro nyocha nke na-eme ka usoro amụma dị irè karị na usoro nke njikere, nzaghachi, na iwughachi mgbe esemokwu ma ọ bụ ọdachi gasịrị.

Ihe kpatara ya: Ọgba aghara ga-aga n'ihu na-eme gburugburu ụwa, ma ọ bụ site na esemokwu, mgbanwe ihu igwe, ma ọ bụ ọdachi ndị ọzọ. Ọ dị mkpa ịtụle ka mba, òtù dị iche iche, na ụlọ ọrụ mba ụwa ga-esi akwado nke ọma maka, zaghachi, na wughachi ya mgbe ọgba aghara dị otú ahụ gasịrị. Ọ bụ ezie na ọ dị mkpa ilekwasị anya na mkpa ịzọpụta ndụ ozugbo na mmalite nke ihe mberede, ọ dịkwa mkpa iburu n'uche ihe mgbaru ọsọ dị ogologo oge n'uche na ịmalite na nkuzi ndị a mụtara. Otu ụlọ ọrụ sayensị dị iche iche edobere nke ọma iji kwalite mmụta mmụta na mmepe nke ndị otu a.

2023 mmegharị: → Nkwekọrịta sara mbara na nhazi nke ụkpụrụ, atumatu, ụkpụrụ na ụkpụrụ gburugburu nzaghachi na njikere dị mkpa.
→ Ego mba ụwa na ntinye aka dị mkpa maka nzaghachi ngwa ngwa na nke a ga-ebu amụma.

Ntụnye agbakwunyere site na March 2023
Ọ bụ ezie na ndụmọdụ ndị mbụ ahụ siri ike, e nwere mpaghara ole na ole na-adabaghị nke ọma ma dị mkpa ka emepụtakwuo ya dị ka ndụmọdụ ọhụrụ.

AKUKO
Mgbalị nzaghachi maka ọgba aghara chọrọ nchikota sara mbara, mmekorita, na imekọ ihe n'ofe ndị na-etinye aka na mpaghara dị iche iche, n'ụwa niile. Mgbalị ime ka nzaghachi kwekọọ ga-eduga n'ịrụ ọrụ na ịdị irè ka ukwuu.

Ihe kpatara ya: Ngalaba sayensị enweghị usoro kwesịrị ekwesị iji chịkọta na hazie azịza maka ọgba aghara. Ugbu a, ụzọ bụ ad-hoc, nke nwere ike ịmepụta oghere ma ọ bụ nchikota nke mmemme. Ka ụwa na-aga n'oge ọgba aghara polycrisis, ọ dị mkpa maka usoro nhazi sara mbara n'etiti sayensị, agụmakwụkwọ, ọrụ enyemaka mmadụ na mpaghara nzaghachi ọdachi.

IALBỌCH.
Ebe nchekwa na ndị na-emekọrịta ihe ntụkwasị obi dị mkpa iji kpokọta ndị dị iche iche dị iche iche n'ime obodo sayensị mba ụwa gburugburu okwu ndị dị nro na mgbagwoju anya metụtara ọgba aghara iji kwado mkparịta ụka na-akwalite ịdị n'otu, imekọ ihe ọnụ, na nhazi nke nzaghachi na ngwọta.

Ihe kpatara ya: Ọgba aghara, ọkachasị agha na ọgụ na-eme ihe ike, dị mgbagwoju anya na ndị nwere oke dị iche iche, echiche, na okwu dị na egwu. Ebe mepere emepe nke nwere ike ime ka nkwurịta okwu na-akwụwa aka ọtọ na-enye ohere ịtụgharị uche na mkparịta ụka iji chepụta ụzọ aga n'ihu. Ịchịkọta ụlọ ọrụ dị iche iche na-akwalitekwa mmetụta nke mmekọrịta ma nwee ike ịkwado mmekorita na mmekorita.

ENLỌ MGBE
Njikere na nzaghachi maka ọgba aghara kacha mma n'okpuru nduzi obodo (mgbe ọ ga-ekwe omume), na mmekorita ya na atụmatụ mba ọzọ (oge na ọnọdụ dabere).

Ihe kpatara ya: Ndị na-eme ihe nkiri nke mba na mpaghara maara nke ọma mkpa ha nwere nsogbu, ike ha na mgbagwoju anya ha. Agbanyeghị, n'etiti ọgba aghara, ọkachasị n'oge ihe mberede ozugbo, itinye aka na enyemaka mba ofesi na-achọkarị iji wusie ọrụ nzọpụta ike. Mgbe enwere ike, ekwesịrị ibugharị onye ndu n'aka ndị mmadụ na ụlọ ọrụ sitere na mba ọ metụtara.

A ga-achọrịrị itinye aka na otu abụọ:
→ Ndị na-eme nchọpụta na ndị ọkà mmụta sayensị nke mmalite na etiti ọrụ nwere ike bụrụ ihe ọhụrụ na-atụ anya n'ịzụlite nzaghachi ọhụrụ iji gboo mkpa ha.
→ Ndị ọkà mmụta sayensị nwere njikọ miri emi na ndị na-anọgide n'ime obodo na n'ụwa nile, ma nwee ike ime ka ọnụ ọgụgụ dị omimi nke ọkachamara dị iche iche na echiche dị iche iche na mkpa na ụzọ aga n'ihu.

I nwekwara ike inwe mmasị na

Nzukọ na nsogbu Ukraine: Azịza sitere na ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ dị elu nke Europe na ngalaba nyocha

Chọpụta ndụmọdụ sitere na Mgbakọ mbụ na Nsogbu Ukraine, nke ndị ISC na ndị mmekọ ya na-akwado na 15 June 2022 - All European Academies (ALLEA), Mahadum Kristiania University College, na Science for Ukraine. A chịkọtara mkparịta ụka nke Nzukọ ahụ n'ime akụkọ, nke gụnyere nkuzi dị mkpa banyere otu esi akwado ngalaba sayensị na Ukraine na mba ndị ọzọ metụtara esemokwu na ọdachi.

Ihe na-ekpuchi site na Freepik.com.