Chebe Sayensị n'oge nsogbu

Akwụkwọ a zuru oke site na Center for Science Futures, ISC's tank tank, na-eleba anya mkpa ọ dị ngwa ngwa maka ụzọ ọhụrụ na ngwa ngwa iji chebe sayensị na ndị na-eme ya n'oge ọgba aghara zuru ụwa ọnụ. Na ọtụtụ esemokwu gbasara n'ime nnukwu mpaghara mpaghara; ihe omume ihu igwe na-abawanye ụba n'ihi mgbanwe ihu igwe; na ihe ize ndụ ndị sitere n'okike dị ka ala ọma jijiji na mpaghara ndị a na-akwadoghị, akụkọ ọhụrụ a na-enyocha ihe anyị mụtara n'afọ ndị na-adịbeghị anya site na mbọ anyị gbakọtara iji chebe ndị ọkà mmụta sayensị na ụlọ ọrụ sayensị n'oge nsogbu.

"N'ụzọ dị oke mkpa, akụkọ ahụ na-abịa n'oge ụlọ akwụkwọ, mahadum, ụlọ ọrụ nyocha na ụlọ ọgwụ, ebe niile na-akwalite ọganihu nke agụmakwụkwọ na nchọpụta sayensị, bụ ebe esemokwu, ma bibie ma ọ bụ mebie n'oge Ukraine, Sudan, Gaza na ndị ọzọ. ọgbaghara. Anyị na obodo ndị sayensị ga-atụgharịrịrị n'ịmepụta ọnọdụ na-enyere sayensị aka ịlanarị na ime nke ọma. "

Peter Gluckman, Onye isi oche nke International Science Council

Chebe Sayensị n'oge nsogbu

International Science Council. (February 2024). Chebe Sayensị n'oge nsogbu. https://council.science/publications/protecting-science-in-times-of-crisis DOI: 10.24948 / 2024.01

Akwukwo zuru Nchịkọta onye isi

Ọ na-atụpụta usoro dị irè nke usoro ihe dị mkpa, na-agbaso usoro nzaghachi mmadụ, bụ nke ndị na-eme ihe ọha na eze kacha mma na nzuzo na gburugburu ụwa na sayensị ụwa ga-ejikọta ya. Ọ na-akọwapụtakwa ka enwere ike isi kwalite usoro amụma dị ugbu a, gụnyere mmezigharị kpọmkwem na nkwekọrịta na ụkpụrụ mba ụwa ugbu a.

Enwere ike ịkọwa ọnụ ọgụgụ ndị gbara ọsọ ndụ na ndị ọkà mmụta sayensị a chụpụrụ n'ebe obibi ugbu a na 100,000 n'ụwa nile. N'agbanyeghị nke ahụ, usoro nzaghachi anyị pụtara naanị ihe ngwọta nwa oge maka ntakịrị nke ọnụọgụ ahụ. N'oge ụwa chọrọ ihe ọmụma ngwa ngwa site n'akụkụ niile nke ụwa iji dozie ihe ịma aka zuru ụwa ọnụ, anyị enweghị ike ikpokọta sayensị niile na ntinye ego zuru ụwa ọnụ na nyocha.

"Site na akwụkwọ ọhụrụ a, Center for Science Futures nwere ọchịchọ imeju oghere dị mkpa na mkparịta ụka banyere nchebe nke ndị ọkà mmụta sayensị na sayensị n'oge ọgba aghara. Ọmụmụ ihe ahụ na-akọwa nhọrọ maka usoro amụma ọtụtụ akụkụ dị irè karị, yana usoro mmemme nke ụlọ ọrụ sayensị nwere ike ịmalite imekọ ihe ọnụ ozugbo.

Mathieu Denis, onye isi nke Center for Science Futures nke International Science Council

Na-akwado UNESCO Nkwanye 2017 na ndị nyocha sayensị na sayensị, akwụkwọ akụkọ ahụ na-enye nghọta nke nwere ike inye aka ịkpụzi ndụmọdụ n'ọdịnihu n'ime usoro sayensị zuru ụwa ọnụ na nke mba banyere otu esi eme ihe na ndụmọdụ UNESCO 2017.

Ihe mgbakwunye: Infographics na vidiyo

Na-esote akwụkwọ akụkọ ahụ bụ ihe ngosi nke infographics na vidiyo na-emegharị anya iji gosi omume ndị obodo sayensị nwere ike ime na ndị na-emetụta ya n'oge ọ bụla n'ime usoro atọ nke nzaghachi mmadụ. Ihe ndị a nwere ikike n'okpuru CC BY-NC-SA. Ị nweere onwe gị ịkekọrịta, gbanwee ma jiri akụrụngwa ndị a maka ebumnuche na-abụghị nke azụmahịa.

---

Kpọọ vidiyo

Oku ime ihe

ISC na-agba ndị ụlọ ọrụ sayensị mba ụwa ume, gọọmentị, ụlọ akwụkwọ mmuta, ntọala, na obodo sayensị ka ha nabata ndụmọdụ ndị akọwapụtara na "Chebe Sayensị n'oge Nsogbu". Site n'ime nke a, anyị nwere ike ịtụnye ụtụ n'ịkwalite usoro mmụta sayensị siri ike, na-anabata ma kwadoo nke nwere ike iguzogide ihe ịma aka nke narị afọ nke 21st.

? Kesaa okwu ahụ wee sonyere anyị na mbọ anyị na-agba iji wulite ngalaba sayensị na-agbanwe agbanwe. Budata site na ntaneetị ngwa mgbasa ozi anyị na ndị mmekọ anyị ga-ahụ ka ị ga-esi nyere aka.

Nchọpụta dị oke

A na-ahazi isi ihe nchoputa nke akwụkwọ a na nhazi nke usoro nzaghachi mmadụ: igbochi na ịkwadebe (usoro nsogbu tupu nsogbu), chebe (usoro nzaghachi nsogbu), na wughachi (mgbe ọgbaghara). Enyere nchịkọta nke isi ihe nchoputa n'okpuru:

Mgbochi na njikere (usoro tupu nsogbu)

1. Ịbawanye nkwado maka sayensị site na usoro iwu na ihe omume nke na-echebe ma ọ bụ kwalite ego, ịnweta na nkwurịta okwu; ndị a na-enyere aka iwulite nkwado maka sayensị ma belata ohere na mmetụta nke mwakpo ndọrọ ndọrọ ọchịchị, mkpọsa mgbasa ozi ma ọ bụ mbelata ego.
2. Imelite netwọk sayensị nke onwe na nke ụlọ ọrụ dị n'ebe tupu nsogbu na-abawanye nkwụsi ike na njikere nke ndị mmadụ n'otu n'otu na ụlọ ọrụ.
3. Nkwụsị n'etiti ndị na-eme mkpebi agụmakwụkwọ na sayensị na ndị ọkachamara na-arụ ọrụ n'ihe ize ndụ na-abawanye ohere nke ọdachi na-emetụta usoro sayensị.
4. Ndị ọkà mmụta sayensị na-agbasi mbọ ike ịsụgharị nka nka na ntule ihe egwu n'ime ụzọ ahaziri ahazi maka ihe egwu chere ngalaba ahụ n'onwe ya. Ihe mgbochi usoro na omenala na-ebelata ikike maka nduzi, atụmatụ na ime mkpebi dị irè.
5. Ndị ọkà mmụta sayensị ga-etinyerịrị aka n'inweta na njikwa onyinye iji wuo usoro sayensị siri ike karị, ọkachasị ebe ha na-ahụ nnukwu ihe egwu na mpaghara ahụ na-aga n'ihu.

Chebe (usoro nzaghachi nsogbu)

1. Ịdị n'otu iji kwado ndị nsogbu metụtara dị. Ụkpụrụ zuru ụwa ọnụ nke a na-ahụ anya na usoro nkekọrịta ozi nke na-agụnye olu mpaghara dị mkpa iji nyere ndị na-eme sayensị aka igbo mkpa nke ndị ọ metụtara.
2. Digitization na-enye ohere maka ọbụbụeze data, mmegharị ka ukwuu na nzaghachi mgbanwe maka nsogbu. Ndozi na nnapụta echekwara nke ebe nchekwa na-eme ka agụmakwụkwọ, omenala na akụkọ ihe mere eme na-aga n'ihu.
3. N'oge nnukwu nsogbu, a na-atụgharịkarị ego ọha na eze na ihe ndị dị mkpa karịa sayensị. Nke a na-etinye ụgwọ ọnwa, onyinye nyocha na ụdị nkwado ndị ọzọ maka sayensị n'ihe egwu. Nhọrọ, usoro ego na-agbanwe agbanwe dị mkpa iji mejupụta oghere ndị a.
4. Mmemme na-agbanwe agbanwe na ụdị ego nke na-eme ka mgbanwe dị na ọnọdụ, na nsonye dịpụrụ adịpụ na nke mmadụ, na-enyere ndị sayensị aka ịga n'ihu n'ọrụ ha, ma mee ka 'mmetụta ụbụrụ'.

Mwughachi (usoro ọgba aghara gachara)

1. Iji jide n'aka na sayensị na nyocha bụ ihe kacha mkpa maka atụmatụ mgbake ga-eme ka nchịkọta nke ihe ọmụma bara uru, hụ na ọzụzụ nke ndị ọkachamara na ndị ọkachamara na mpaghara, na-akwado nkwado na echiche nke ịbụ onye. Mmekọrịta sayensị nke mba ụwa na nke dị n'ofe nwere ike inwe oke ọrụ ọ ga-arụ na nhazi oge ọgba aghara na ịkpọ oku maka nkwado ndị na-eme mmepe.
2. Ihe mkpali ndị ọkachamara na sayensị na-enye obere mkpali maka ndị ọkà mmụta sayensị na ụlọ ọrụ itinye aka na mmekorita n'oge ọgba aghara nke lekwasịrị anya n'ịkwalite ikike ma ọ bụ nke nwere ebumnuche na-abụghị nke sayensị.
3. Mgbe ọhụụ na mmasị kwekọrọ n'etiti ndị na-eme ihe nkiri na mpaghara na mba ụwa, enwere ike ime mgbanwe na mgbanwe ọgba aghara mgbe nsogbu gasịrị. Ndị ọkà mmụta sayensị obodo kwesịrị itinye aka n'ịkpụzi mgbake. Ọ nwere ike inye aka zere itinye ụdị mba ofesi na mpaghara sayensị obodo na sistemụ sayensị.
4. Usoro nrụgharị ahụ na-emepụta ohere iji kwalite usoro sayensị mepere emepe na, na usoro a, na-akwado mgbake nke ndị ọkà mmụta sayensị emetụtara site na ntinye dị ukwuu na netwọk mba ụwa na ịnweta ohere dị mma na ikpo okwu sayensị, akụrụngwa na teknụzụ.

Nchọpụta sitere na ọrụ anyị ruo taa na-egosi na ọtụtụ mgbe, nzaghachi ndị sayensị na-eme maka nsogbu na-anọgide na-enweghị nhazi, ad hoc, na-emeghachi omume na ezughị ezu. Site n'inwe ngwa ngwa ngwa ngwa, nke zuru ụwa ọnụ na mpaghara mpaghara iji wulite nkwụsi ike nke ngalaba sayensị, dịka ọmụmaatụ site na usoro iwu ọhụrụ, anyị nwere ike ịghọta ma uru ego na nke ọha mmadụ maka sayensị na ọha mmadụ.

Foto nke National Museum of Brazil site AllisonGinadaio on Unsplash.