Atụmatụ dị elu nke International Science Council

Njikọ nke International Council for Science (ICSU) na International Social Science Council (ISSC) mebere nzukọ ọhụrụ - na International Science Council - iji kwalite okike, ike na mkpa sayensị zuru ụwa ọnụ. Ọ na-emepụta olu dị n'otu, nke zuru ụwa ọnụ maka sayensị, yana ọnụnọ dị ike na mpaghara niile nke ụwa na ihe nnọchianya n'ofe eke (gụnyere anụ ahụ, mgbakọ na mwepụ na ndụ) na mmekọrịta mmadụ na ibe (gụnyere omume na akụ na ụba).

Mkpa nghọta sayensị dị na ọha mmadụ adịbeghị nke ukwuu, dịka ụmụ mmadụ na-alụ ọgụ na nsogbu nke ibi ndụ na-adịgide adịgide na nha anya na mbara ụwa. Kansụl ahụ ga-agbachitere uru na ụkpụrụ sitere na sayensị niile n'oge ọ na-esiri ike ịnụ olu sayensị. Ọ ga-ewusi mmekọrịta mba ụwa, mmekorita aka na nkwado ndị ọkà mmụta sayensị iji nye aka ngwọta maka ihe ndị dị mgbagwoju anya na nke dị mkpa nke nchegbu ọha na eze zuru ụwa ọnụ. Ọ ga-enye ndụmọdụ na ndị na-eme mkpebi na ndị na-eme ihe banyere iji sayensị eme ihe iji nweta atụmatụ dị egwu dị ka Sustainable Development Goals (SDGs) nke ndị isi ụwa nakweere na 2015. Ọ ga-agbakwa ume imeghe ọha na eze na sayensị.

Ọhụụ, ozi na ụkpụrụ isi

Ọhụụ nke Kansụl bụ ịkwalite sayensị dịka ọdịmma ọha na eze zuru ụwa ọnụ. Ọmụma sayensị, data na nka ga-enwerịrị ike ịnweta n'ụwa niile yana uru ya na-ekekọrịta. Omume nke sayensị ga-abụrịrị nke gụnyere na nha anya, nakwa na ohere maka mmụta sayensị na mmepe ikike.

Ebumnuche bụ ime dị ka olu zuru ụwa ọnụ maka sayensị. Olu ahụ ga-adị ike na nke a pụrụ ịtụkwasị obi na:

• Na-ekwu maka uru nke sayensị niile na mkpa maka ihe akaebe na-egosi nghọta na ime mkpebi;
• Na-akpali akpali ma na-akwado nyocha sayensị na mmụta sayensị mba ụwa na isi okwu nke nchegbu zuru ụwa ọnụ;
• Ịkọwapụta ihe ọmụma sayensị banyere okwu ndị dị otú ahụ na mpaghara ọha;
• Ịkwalite ọganihu na-aga n'ihu na nha anya nke nkà mmụta sayensị siri ike, mmepụta ihe na mkpa n'akụkụ nile nke ụwa; na
• Na-agbachitere omume n'efu na ọrụ
  nke sayensị.

Isi ụkpụrụ a ga-akwado na ọrụ Kansụl, ọchịchị na mmekọrịta ga-abụ:

• Ọkachamara na ọkachamara;
• Inclusivity na iche iche;
• nghọta na iguzosi ike n'ezi ihe; na
• Ihe ọhụrụ na nkwado.

N'ịghọta ozi ahụ

Kansụl ahụ ga-emezu ebumnuche ya site n'ịkpọkọta ọkachamara sayensị na akụrụngwa dị mkpa iji nye onye ndu n'ịkwalite, itinye na ịhazi ihe omume mba ụwa n'ihe gbasara obodo sayensị na ọha mmadụ. Ọ ga-eduzi olu ya ma n'èzí n'okwu gbasara isi mkpa ọha na eze, na n'ime ime, n'ihe ndị na-akwado nzaghachi sayensị dị irè, karịsịa ebe a chọrọ ihe ọmụma ọhụrụ, ikike, akụrụngwa ma ọ bụ ụzọ ọrụ.

N'ime atụmatụ maka ime ihe kacha mkpa, Kansụl ahụ ga-adọta n'ụzọ zuru ezu na akụrụngwa nke ndị otu n'otu ma nye mgbanwe maka imepụta na mmejuputa atumatu na mkpọsa echiche, oge na mmetụta. A ga-arụ ọrụ ya na mmekorita ya na ndị otu ya na ndị mmekọ isi.

Inweta ihe ịga nke ọma

Nduzi nke ndị ọkà mmụta sayensị n'ọhụụ, ahụmịhe a ma ama na mmezu pụrụiche ga-adị oke mkpa n'inweta ikike nke Kansụl, ntụkwasị obi na ike ịkpọkọta. Ha ga-achọ ijide n'aka na Kansụl na-elekwasị anya na mbọ ya na atụmatụ ahọpụtara nke ọma na nke na-ekwenye ekwenye nke ihe ndị ka mkpa na ọrụ ndị na-ekwu okwu gbasara sayensị mba ụwa na mkpa ọha na eze. Nbufe na-aga nke ọma na nke ahụ ga-achọ mmekọrịta dị irè, na-enye ohere ka Council na-arụ ọrụ dị ka isi ọnụ na netwọk njikọ zuru ụwa ọnụ nke ndị na-arụkọ ọrụ ọnụ na ntụkwasị obi.

Ndị otu Kansụl pụrụ iche na-enye ntọala dị mkpa maka ọrụ ọgbakọ. Ntinye aka nke ndị otu ga-abụ isi ihe na-achọpụta ọganihu Kansụl. Ha ga-erite uru site na ohere mba ụwa iji kwalite ihe ndị dị mkpa na mmasị ha, gụnyere itinye aka na mkparịta ụka na mmemme sayensị dị mkpa nke mba ụwa, yana njikọ na netwọk ụwa dị ike.

Ọhụụ ga-abụkwa isi. Mkparịta ụka na-adọrọ adọrọ na nke mara mma na mgbasa ozi ga-akwado nkwado nke Kansụl dị ka olu zuru ụwa ọnụ na-emetụta. Aha ya na mmetụta ya ga-adaberekwa na ikike na ikike nke isi ụlọ ọrụ nwere ihe onwunwe nke ọma.

Na October 2017, na nzukọ e mere na Taipei, ndị òtù nke International Council for Science (ICSU) na International Social Science Council (ISSC) kwetara ijikọ na chọta International Science Council. Tọrọ ntọala na 1931 na 1952 n'otu n'otu, Kansụl abụọ ahụ enyela nnukwu onyinye na sayensị mba ụwa n'oge ndụ ha niile. Mkpebi ijikọ ọnụ kwekọrọ na usoro mmepe na sayensị n'ime iri afọ gara aga. Ọ na-esote ọtụtụ afọ nke ịba ụba mmekorita n'etiti Councils abụọ ahụ, ma na-azaghachi ebumnuche nkekọrịta iji bulie mmetụta nke nkwa ogologo oge ha na-arụ ọrụ «maka ọdịmma nke ọha mmadụ» (ICSU) na iji «nyere aka dozie nsogbu zuru ụwa ọnụ» (ISSC). ). Nkwekọrịta a bụ iji wulite ntọala siri ike maka ịkwalite sayensị n'ofe ọzụzụ na n'akụkụ niile nke ụwa, yana maka ichekwa ọrụ dị mkpa nke kansụl n'ịkpụzi ọdịnihu mmadụ na mbara ụwa. Nzukọ ọhụrụ a ga-enweta ike site na ndị otu ya pụrụ iche, nke na-achịkọta otu ndị ọkà mmụta sayensị na ndị otu, ụlọ akwụkwọ mmuta na ndị kansụl nyocha.

Akwụkwọ a na-akọwapụta nkwupụta ebumnuche na ọkwa dị elu maka iduzi mmepe dị mkpa nke Kansụl ọhụrụ n'ọdịnihu. Ọ na-akọwapụta ọhụụ, ozi na setịpụrụ ụkpụrụ isi maka nzukọ ahụ, na-egosi otu a ga-esi nweta ozi ahụ yana ihe isi ihe na-ekpebi ihe ịga nke ọma ga-abụ. Ndụmọdụ ya na-achọ ịkwado okike nke ndị otu kansụl na ndị isi iji chọpụta ihe ndị dị mkpa na ọrụ ndị na-eche echiche, mmetụta, na-abịa n'oge na nke a ga-enweta na ọkwa ụwa.

N'ime akwụkwọ ahụ dum, a na-eji okwu sayensị na-ezo aka na nhazi nhazi nke ihe ọmụma nke nwere ike ịkọwa n'ụzọ ezi uche dị na ya ma tinye ya n'ọrụ. Ọ na-agụnye nke eke (gụnyere anụ ahụ, mgbakọ na mwepụ na ndụ) sayensị na mmekọrịta
(gụnyere akparamagwa na akụ na ụba) ngalaba sayensị nke ga-anọchi anya isi ihe nke Kansụl ọhụrụ, yana ihe gbasara mmadụ, ahụike, ahụike, kọmpụta na sayensị injinia.

Ihe dị mkpa iji nyere aka dozie nsogbu zuru ụwa ọnụ

Isi ihe ịma aka ndị dị ugbu a na-eche mmadụ ihu nwere mmetụta zuru ụwa ọnụ nke na-achọ nzaghachi zuru ụwa ọnụ nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mgbe niile na-achọ itinye aka siri ike site na ụwa sayensị. Dị ka ọtụtụ ihe ịma aka dị na United Nations 2030 Agenda for Sustainable Development na-egosi, nsogbu ndị a na-ejikọta ya nke ukwuu na mgbagwoju anya. A na-atụ anya ka ndị ọkà mmụta sayensị na-abawanye ọ bụghị naanị ịkwalite nghọta sayensị banyere ọdịdị ha, kamakwa inye aka dị mkpa iji dozie ha. Nrụgide na sayensị bụ imepụta ihe ọmụma "nwere ike ime" nke na-anabata mkpa na atụmanya nke ọha mmadụ na nke na-akwado nzaghachi ọha mmadụ na-agbanwe agbanwe maka ihe ịma aka nke ugbu a na ọdịnihu a na-ahụ anya.

Mkpa iji gbachitere uru dị n'ime nyocha sayensị na nkọwa

Ụwa dijitalụ ọhụrụ na-enye ọkwa njikọ ụwa na-enwetụbeghị ụdị ya nke nwere mmetụta dị ike maka mmekọrịta dị n'etiti ụmụ amaala, mgbasa ozi, ndị nnọchiteanya a họpụtara ahọpụta, ndị otu mmasị na ndị ọkachamara, na ndị ọzọ n'etiti sayensị na ọha mmadụ. Iji ngwa ngwa ngwa na mgbasa ozi ọha na eze na-eme ka usoro ochichi onye kwuo uche ya na-eme ka a na-emepụta ihe ọmụma na ozi n'ebe niile. Maka sayensị, ụwa dijitalụ a na-enye ohere dị ukwuu iji ruo ndị na-ege ntị ọhụrụ. Mana ọ na-akwalite ike “ọkachamara post-ọkachamara” nke ndị mmadụ na-ewere ịnweta ozi dị ka na-ewepụ mkpa nkọwa sayensị. Ọ na-enyere aka ịgbasa ozi ezighi ezi na iji ya na-eto eto dị ka onye nnọchi anya ndọrọ ndọrọ ọchịchị, atụmatụ na ime amụma. Mbelata ntụkwasị obi na ụlọ ọrụ, ebubo elitism, na usoro ndị sara mbara na ndọrọ ndọrọ ọchịchị populist niile na-ebute ihe ịma aka dị mkpa maka uru nke nyocha sayensị na-akpachapụ anya. Ọ bụ ezie na ndị ọkà mmụta sayensị ka nwere ntụkwasị obi dị elu nke ọha na eze n'ọtụtụ akụkụ nke ụwa, ihe omume ndị a na-agbanwe mgbanwe ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'ụzọ na-eme ka ọ na-esiri ike ịnụ olu sayensị.

Ihe ndị a abụghị usoro ọhụrụ, mana ha na-akawanye njọ. Ha bụ nsonaazụ na-adịgide adịgide nke mgbanwe na-aga n'ihu bụ teknụzụ, mmekọrịta ọha na eze na omenala. Ha na-emepụta ọnọdụ ebe enwere mkpa pụrụ iche maka mmemme mkpokọta mba ụwa iji:

Kwado sayensị maka ọdịnihu

site n'inweta mkpa ya bara uru na nsogbu zuru ụwa ọnụ dị mgbagwoju anya nke mba ọ bụla na ọ dịghị otu ịdọ aka ná ntị nwere ike idozi n'onwe ya. Nke a ga-
chọrọ nkwado sayensị mba ụwa siri ike nke na-akwado echiche sayensị na nka sitere n'akụkụ niile nke ụwa. Ọ ga-achọ njikọ siri ike nke ihe ọmụma site na imekọ ihe ọnụ n'etiti ịdọ aka ná ntị, gụnyere njikọ njikọ nke okwu na imekọ ihe ọnụ, mmezu na ntinye nke nyocha n'ofe dị iche iche nke sayensị. Na ọ ga-achọ ụzọ ọhụrụ nke na-arụ ọrụ na trans-disciplinary mode nke na-ekere òkè na-eme mkpebi, amụma-hapers na practitioners, nakwa dị ka ndị na-eme ihe nkiri si na obodo na nkeonwe ngalaba, dị ka ndị mmekọ na ngalaba-ichepụta na ngalaba mmepụta nke. ihe ọmụma na-adabere na ngwọta.

Chebe ọdịnihu nke sayensị

site n'ịkwado uru na ụkpụrụ dị n'ime sayensị niile - site na isi ruo na sayensị metụtara ndị otu - na ọha mmadụ. Nke a gụnyere ikwukọrịta ihe ọmụma sayensị nke ọma n'ihe metụtara ọtụtụ okwu dị ugbu a. Ọ pụtara ịkwalite nkwado na-aga n'ihu maka ajụjụ ịdọ aka ná ntị lekwasịrị anya na
ọchịchọ ịmata sayensị na-enweghị nkwụsị. Ọ pụtakwara ịkwado itinye ego na mmụta sayensị, nyocha na mmepe, ọkachasị na mba ndị kacha emepe emepe
(LDC) nke ụwa.

3.1 Ọhụụ: Sayensị dị ka ihe ọma ọha zuru ụwa ọnụ

Ihe ọmụma sitere na nyocha sayensị bụ isi ihe na nghọta mmadụ na imepụta ihe. Ọ bụ isi na ihe akaebe kwesịrị ịgwa ndị mmadụ mkpebi na iwu ọha. Mkpa nghọta sayensị na-akpachapụ anya maka ọha mmadụ
ọ dịbeghị mgbe ọ ka ukwuu, dịka ụmụ mmadụ na-alụ ọgụ na nsogbu nke ibi ndụ n'ụzọ ziri ezi na n'ụzọ ziri ezi na mbara ụwa. Ya mere, ọ dị mkpa ka anyị chekwaa sayensị dịka ọhaneze zuru ụwa ọnụ. Ọmụma ya, data na nka ya ga-enwerịrị ike ịnweta n'ụwa niile yana uru ya na-ekekọrịta. Obodo sayensi zuru ụwa ọnụ na-akwado ibe ya na-ebu ọrụ maka nke a site n'ịhụ inclusivity na nha nha nha, nakwa na ohere maka mmụta sayensị na mmepe ikike.3. Ọhụụ, ozi na ụkpụrụ isi

3.2 Ozi: Olu zuru ụwa ọnụ maka sayensị

Iji ghọta ọhụụ a, Council na-achọ ịnye olu zuru ụwa ọnụ dị ike na nke a pụrụ ịdabere na ya nke a na-akwanyere ùgwù ma na mpaghara ọha na eze na n'ime obodo sayensị. Ọ ga-eji olu ahụ na ọkwa mba ụwa:

• Kwuo maka uru nke sayensị niile na mkpa maka nghọta na ime mkpebi nke ihe akaebe;
• Na-akpali ma kwado nyocha sayensị na agụmakwụkwọ mba ụwa na isi okwu nke nchegbu zuru ụwa ọnụ;
• Kwupụta ihe ọmụma sayensị banyere okwu ndị dị otú ahụ na ngalaba ọha;
• Kwalite ọganihu na-aga n'ihu na nha nhata nke siri ike sayensị, imepụta ihe na mkpa n'akụkụ niile nke ụwa; na
• Chekwaa omume sayensị n'efu na ọrụ.

Ịchekwa olu zuru ụwa ọnụ

Ndị otu ntọala International Science Council bụ ndị bụbu ndị otu International Council for Science (ICSU) na International Social Science Council (ISSC), gụnyere 40 mba sayensị otu na mkpakọrịta, na ihe karịrị 140 òtù dị ka agụmakwụkwọ na kansụl nyocha na-anọchite anya sayensị na. obodo, mpaghara ma ọ bụ ókèala.

Ndị otu tọrọ ntọala Kansụl na-anọchi anya ihe dịka pasentị iri asaa nke mba ụwa. Ọtụtụ n'ime mba ndị ISSC ma ọ bụ ICSU na-anọchi anya ugbu a dị ka "kachasị emepe emepe". Iji bụrụ olu zuru ụwa ọnụ n'ezie maka sayensị, International Science Council ga-ewulite na ntọala ndị otu ya pụrụ iche ma guzobe ọnụnọ siri ike na nke dị irè n'akụkụ niile nke ụwa, gụnyere na mpaghara nke South South. Nke a bụ ihe ịma aka maka otu nzukọ kwadoro. iji kwalite inclusivity na iche iche. A ga-edozi ya n'ụzọ abụọ:

• Nke mbụ, Kansụl ahụ ga-agbasi mbọ ike ịgbasa ndị otu ya ịgụnye mba ndị a na-anọchi anya ya na, n'ihe gbasara LDC, leba anya n'okwu nke iwepụta ụgwọ ndị otu dị ọnụ ala.
• Nke abuo, Kansụl ga-emepụta atụmatụ maka ichekwa nkwado mpaghara dị irè na isonye n'ọrụ otu. Ekwesịrị ịmepụta atụmatụ dị otú ahụ na mkparịta ụka chiri anya na ụlọ ọrụ mpaghara na ndị otu ya.

Ebe ndị otu kansụl ga-elekwasị anya n'ụzọ bụ isi na sayensị (gụnyere anụ ahụ, mgbakọ na mwepụ na ndụ) sayensị na sayensị mmekọrịta ọha na eze (gụnyere omume na akụ na ụba), nzukọ a ga-enwe mmetụta maka ihe ndị ka mkpa ma tinye echiche nke ngalaba sayensị ndị ọzọ n'ọrụ ya. A ga-emezu nke a, n'otu akụkụ, site na nnochi anya sayensị zuru oke nke ọtụtụ ndị otu mba Kansụl.

Mana ọ ga-adaberekwa na iwulite mmekọrịta dị irè na nke mmekọ ya na ndị otu mba ụwa ndị ọzọ yana, ọkachasị, yana otu ngalaba akọwapụtara mba ụwa dịka ndị etinyere na ngalaba 5.3. Na mgbakwunye, Kansụl ahụ ga-anọgide na-emeghe maka ntinye akwụkwọ anamachọihe sitere n'otu na otu nke usoro mmụta sayensị ndị bụ isi anaghị anọchi anya ya ugbu a na nhazi ya.3. Ọhụụ, ozi na ụkpụrụ isi

3.3 ụkpụrụ isi

N'imezu oke ọrụ a siri ike ma dị oke egwu, ụkpụrụ ndị kansụl ga-akwado n'ọrụ ya, ọchịchị ya na mmekorita ya gụnyere:

Ọkachamma na ọkachamara: Kansụl ahụ ga-arụ ọrụ nke ọkwa kachasị elu yana ụkpụrụ ọkachamara. Ọ ga-abụ kpọmkwem n'ịkọwapụta nghọta sayensị, gụnyere ihe ndị a na-ejighị n'aka, na nke siri ike n'ịhụ na ihe a na-ekọrọ na-egosipụta nchoputa sayensị kachasị mma n'oge a.

Mgbakwunye na iche iche: Kansụl ahụ ga-akwalite ohere ịnweta sayensị na uru ya maka mmadụ niile, na-ajụ ịkpa ókè n'ụdị ya niile. Ọ ga-agụnye echiche na ụzọ sitere n'akụkụ niile nke ụwa, ma kwalite nsonye ụmụ nwanyị na ndị ọkà mmụta sayensị mbụ na sayensị mba ụwa.

Nkwuwapụta na iguzosi ike n'ezi ihe: Ọnọdụ ndabara maka ọchịchị Kansụl na usoro ime mkpebi ga-abụ oghere na nghọta, belụsọ ebe achọrọ nzuzo nzuzo. Omume ndị niile na-eme ihe n'aha ya ga-egosipụtarịrị ụkpụrụ kachasị elu nke iguzosi ike n'ezi ihe onwe onye.

Ihe ọhụrụ na nkwado: Kansụl ahụ ga-achọpụta, dọta ma mụta site na nka ọhụrụ na echiche ọhụrụ. Ọ ga-akpali ụzọ ọhụrụ, wepụta ụzọ ọhụrụ ma tinye ụkpụrụ nke nkwado na atumatu na omume nke ya.

4.1 Ihe ndị mbụ

Okwu na ndị na-ege ntị lekwasịrị anya

Kansụl ahụ ga-emezu ebumnuche ya site n'ịkpọkọta ọkachamara sayensị mba ụwa na akụrụngwa dị mkpa iji nye onye ndu n'ịkwalite, ịmalite na ịhazi ihe n'okwu ndị dị mkpa ma obodo sayensị yana ọha mmadụ nke ọ bụ akụkụ ya.

Nke a ga-agụnye Kansụl na-eduzi olu ya ma n'èzí, n'ihe gbasara isi mkpa ọha mmadụ, na n'ime ime, iji kwado nzaghachi sayensị dị irè maka ihe ndị dị otú ahụ, karịsịa ebe a chọrọ ihe ọmụma ọhụrụ, ikike, akụrụngwa, ma ọ bụ ụzọ ọrụ. Ntinye aka na mpụga gbasara ihe ndị ga-ebute ụzọ “sayensị-maka amụma” na-ebute mkpa ọchichọ na-eduga maka itinye aka n'ime gbasara ihe ndị ga-ebute ụzọ “atumatu-maka sayensị”.

Ntinye aka na mpụga:

Ihe atụ ndị ga-akpali itinye aka na mpụga yana ihe atụ nke ihe ndị dị mkpa gụnyere ikpe ebe:

• Nghọta sayensị dabara adaba maka imepụta usoro iwu isi: dịka sistemu ike, nguzogide ọgwụ nje, ihe egwu na sistemu siri ike;
• Amụma ndị dị ugbu a enweghị ike iburu ihe ọmụma sayensị dị mkpa n'uche: dịka amụma ahụike dabere na ngwọta homeopathic, mmejuputa iwu nke oke osimiri nke na-eleghara nghọta sayensị banyere oke osimiri anya;
• A chọrọ ntinye na ndụmọdụ sayensị na-aga n'ihu: dịka atụmatụ mba ụwa maka mbelata ihe egwu ọdachi, ọpụpụ, mgbanwe ihu igwe, mmebi gburugburu ebe obibi, enweghị nhata, ọrịa na-efe efe, nchekwa, na mmepe na-adigide;
• Okwu na-esite na nghọta sayensị ọhụrụ nwere nnukwu ma ọ bụ ihe a na-amataghị maka ọha mmadụ, nke na-achọ ka a mara ya: dịka ọgụgụ isi na ọdịnihu ọrụ, mgbanwe ndị nwere ike ime mmadụ site na ịkụnye mkpụrụ ma ọ bụ mkpụrụ ndụ ihe nketa;
• Agbaghara nnwere onwe nke ndị ọkà mmụta sayensị ikwupụta nghọta sayensị ha na ihe ọ pụtara, ebe a na-egbochi nnwere onwe ije na mkpakọrịta nke ndị ọkà mmụta sayensị, ma ọ bụ ebe a na-akpagbu ndị ọkà mmụta sayensị n'ịchụso ọrụ ha.

Òtù Mba Ndị Dị n'Otu (UN) na ụlọ ọrụ ya pụrụ iche na-anọchite anya ebumnuche kacha mkpa maka ọrụ n'ụdị okwu ndị a, na Council ga-agbalịsi ike ịbụ isi ihe na-eme ka mmekọrịta siri ike na usoro n'etiti UN na ndị ọkà mmụta sayensị. Ihe ndị ọzọ dị mkpa ezubere iche maka itinye aka na mpụga ga-agụnye:

• Ndị otu gọọmentị mpaghara na usoro ndụmọdụ ndụmọdụ sayensị dị iche iche, dịka ndị otu European na African Union, Association of Southeast Asian Nations, G8/G20;
• Ụlọ ọrụ nzuzo nke mba ụwa, nke na-arụ ọrụ na-arịwanye elu (ọ bụ ezie na ọ bụ ihe na-adịghị mma) na ọchịchị ụwa, na-achịkwa ihe onwunwe ụwa, na n'ichepụta na ịzụ ahịa nke nkà na ụzụ ọhụrụ dị ike; na
• Ndị obodo; ebumnuche siri ike mana a na-arụrịta ụka na nke kachasị mkpa dị ka, n'ụwa nke oge a, mmepe nke usoro sayensị, nghọta nke ọdịdị nke ihe akaebe sayensị, na ịnweta ihe ọmụma na iji ya eme ihe, bụ ihe niile dị mkpa maka ndọrọ ndọrọ ọchịchị siri ike ma mara. onu ogugu mmadu.

Ntinye aka nke ime:

Ihe atụ ndị ga-akpali itinye aka n'ime na ihe atụ nke ihe ndị dị mkpa gụnyere mkpa ọ dị:

• Kwalite nkwado maka nyocha ọhụrụ, ma ọ bụ mmelite nke nghọta sayensị dị ugbu a maka ihe ịma aka nke oge a: dịka ihe kpatara na sistemụ ihu igwe, njirimara nke sistemu siri ike, esemokwu, ụwa cyber;
• Kpebie ahaghị nhata na sayensị, mkpa ikike dị oke mkpa, na ọnọdụ maka mmekorita sayensị mba ụwa dị irè: dịka ikike sayensị data ọgbara ọhụrụ, nkwado siri ike maka sayensị mmekọrịta ọha na eze na mba ndị na-akpata obere ego na nke etiti, nkwalite ohere maka ndị ọkà mmụta sayensị mbụ ọrụ, nha anya nwoke na nwanyị sayensị, ọrụ nke ihe ọmụma ụmụ amaala;
• Zụlite atumatu na omume dị irè karị: dịka na sistemụ ọkachamara maka ndị na-abụghị ndị ọkachamara, agụmakwụkwọ sayensị na ọrụ sayensị, nyocha ndị ọgbọ, nyocha nke ịdị mma na mmetụta ọha mmadụ nke sayensị, ụkpụrụ sayensị na iguzosi ike n'ezi ihe;
• Kwalite ụzọ ọhụrụ nke ịrụ ọrụ, ime mgbanwe na mgbanwe mmekọrịta ọha na eze nke sayensị, ma ọ bụ iji teknụzụ na-agbanwe agbanwe: dịka omume na nyocha nke trans-disciplinarity, nchọpụta ntụgharị asụsụ, ntinye data ntinye aka, mmepụtaghachi, mbipụta sayensị.

Obodo sayensị mba ụwa n'onwe ya bụ ebumnuche kacha mkpa maka ọrụ na ụdị ihe ndị a. Nke a gụnyere otu ndị Kansụl nwere onwe ya, yana òtù sayensị mba ụwa edepụtara na ngalaba 5.3. Ndị ọzọ na-ege ntị lekwasịrị anya
-agụnye:

• Netwọk mba ụwa na njikọta nke ndị na-eme amụma sayensị na ndị na-enye ego nyocha, dịka Global Research Council (GRC) na Belmont Forum; na
• Ụlọ ọrụ United Nations (UN) dị ka UN Educational, Scientific and Cultural Organisation (UNESCO) na ụlọ ọrụ gọọmentị ndị ọzọ na-akpọkọta ndị ozi sayensị ma nwee ikike maka ịkwalite mmekorita sayensị mba ụwa, dịka Òtù Na-ahụ Maka Njikọ Akụ na ụba na Mmepe (OECD), European Commission na Inter-American Institute for Global Change Research (IAI).

Ịmepụta atụmatụ

Atụmatụ maka ime ihe ga-achọ ịnweta ọkwa dị elu nke nghọta sayensị na echiche atụmatụ dị anya n'ofe akụkụ dị iche iche nke sayensị. Dabere na usoro nleba anya nke mepere emepe na nke nleba anya na-achọ ịbịaru n'ụzọ zuru ezu na akụrụngwa nke ndị otu kansụl na netwọk nka sara mbara, Kọmitii Na-achị Isi nke Kansụl ga-emepụta atụmatụ afọ atọ nke ihe kacha mkpa, nke a ga-atụle ma kwado ya na Mgbakọ Ọgbakọ ọ bụla.

N'ime ụwa na-agbanwe ngwa ngwa ebe ịdabere na ihe ọmụma sayensị na nghọta enweghị ike iwere ya, ọ ga-adị mkpa ka Kansụl nwee ike itinye aka n'oge kwesịrị ekwesị na isi okwu ọha na eze metụtara sayensị. Ya mere, o kwesịrị ịhụ na a na-emezi mgbanwe ọrụ zuru oke iji mee ihe n'ụdị ohere a.

Usoro maka nhọrọ

Ọ dịkwa mkpa ka etinyere ụkpụrụ doro anya na nhọrọ nke ihe ndị ga-ebute ụzọ maka ime ihe dịka:

• Nhọrọ nke mbipụta na-abịa n'oge na mkpa maka ọrụ Kansụl;
• Ọ na-enye ọrụ doro anya ma dịkwa mma, pụrụ iche maka Kansụl;
• Enwere ndị na-ege ntị doro anya na ụzọ ị ga-esi na-emetụta, na ike siri ike nke mmetụta dị mma;
• Okwu ahụ na-ekwu maka ọdịmma nke ọtụtụ ọzụzụ; na
• Enwere nlebara anya na ọnọdụ, omenala na usoro nke ntọala ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị mkpa.

4.2 Ihe omume

Mpaghara oru

N'ikwekọ n'ebumnobi ndị bụ isi ya (dị ka e gosipụtara na ngalaba 3.2), ihe omume Kansụl ga-elekwasị anya n'akụkụ ụkpụrụ atọ nke ọrụ. Onye ọ bụla na-adabere na mmekorita na nhazi nke sayensị zuru ụwa ọnụ nke ọma na onye ọ bụla kwesịrị ije ozi iji gosipụta uru sayensị dị na ọha mmadụ. Ha bụ:

• Sayensị-maka amụma (na-akpali akpali ma na-akwado nyocha sayensị na agụmakwụkwọ mba ụwa, na nkwukọrịta sayensị nke metụtara okwu amụma mba ụwa);
• Iwu-maka sayensị (ịkwalite mmepe ndị na-enyere sayensị aka itinye aka nke ọma na isi okwu na ngalaba ọha mba ụwa); na
• Nnwere onwe na ọrụ sayensị (na-agbachitere omume n'efu na ọrụ nke sayensị).

Ụzọ

Nzaghachi Kansụl maka ihe ndị ahọpụtara ahọpụtara n'akụkụ ọrụ atọ a ga-agụnye atụmatụ ndị otu - ọrụ na mkpọsa - nke na-ewe oge yana nke na-adọta na igbe ngwa, gụnyere:

• Ịmepụta na ịkwado mmemme mba ụwa, netwọkụ na/ma ọ bụ ihe nhazi nhazi ndị ọzọ dị mkpa;
• Na-ebipụta akụkọ ndụmọdụ, akụkọ amụma na nkwupụta;
• Ịhazi (ma ọ bụ ịhazi) ihe omume, gụnyere nzukọ, ogbako, nzukọ ọmụmụ na / ma ọ bụ ogbako;
• Ịmepụta na ịnye ma ọ bụ inye ọzụzụ na / ma ọ bụ atụmatụ mkpakọrịta; na
• Ịmepụta nkwukọrịta na omume mgbasa ozi, gụnyere mmemme mgbasa ozi.

Ụdị nnyefe

Dabere na nnweta akụrụngwa, ọrụ nke isi ụlọ ọrụ kansụl na-ebuga ọrụ na mkpọsa lekwasịrị anya nwere ike ịdị iche n'etiti:

• Na-eduga na imewe na mmejuputa;
• Na-eduga na imewe na itinye ndị ọzọ aka, gụnyere otu ndị otu Council, mmemme na netwọk ma ọ bụ ndị mmekọ iji duga na mmejuputa; na
• Inye ikike na ikike nke mba ụwa maka ndị otu kansụl na ndị ọzọ, dịka okwesịrị, iji duzie na nhazi na mmejuputa.

4.3 Atụmatụ, nlekota na ịkọ akụkọ

Na Mgbakọ Ọgbakọ nke ọ bụla, ndị otu ga-atụle ma kwado atụmatụ a na-atụ anya na ha ga-ebute ụzọ (lee ngalaba 4.1.2) yana atụmatụ mmemme na azụmahịa metụtara, nke a ga-enye ndị kọmiti na-achị isi ka ha mejuputa n'oge oge n'etiti oge.
Atụmatụ mmemme na azụmahịa ga-enye usoro maka nleba anya ọrụ mgbe niile na ịkọ akụkọ nye ndị otu, ndị na-enye ego na ndị nwere aka. Ha kwesịrị ịdabere na ụkpụrụ nke njikwa dabere na nsonaazụ, na-akọwapụta maka ọrụ ọ bụla ma ọ bụ mkpọsa:

• Nsonaazụ ndị a tụrụ anya na ndị na-ege ntị;
• Ihe ngosi arụmọrụ bụ isi nke a ga-eji chọpụta ịdị irè;
• Nsonaazụ dị mkpa iji nweta nsonaazụ ọ bụla;
• Isi mmalite nke ego na isi ihe achọrọ, gụnyere ndị ọrụ na nka na nka ndị ọzọ; na
• Nchọpụta nke ndị mmekọ dị mkpa yana ohere itinye aka na otu.

5.1 Ọchịchị: Ezi ikike, ntụkwasị obi na ike ịkpọkọta

Ọganihu nke Kansụl ọhụrụ ahụ ga-adabere nke ukwuu n'àgwà ndị ndu ya. Nke a ga-agụnye ụdị dị mkpa nke ndị ọkà mmụta sayensị nke ọhụụ na mmezu pụrụ iche, ahụmahụ a ma ama na ndịiche dị ka ndị isi, ndị otu bọọdụ, ndị ndụmọdụ, na ndị na-enye aka na ọrụ nke Kansụl.

Nchikota nke ndu di otua na ikike, site na ntọala ndi otu ya, iru miri n'ime obodo sayensi maka nghota sayensi kacha nwalere nke oma ga-adi nkpa ma oburu na Council ga-enwe:

• Ikike ziri ezi na obodo sayensị nke ọ na-ekwu na ọ na-anọchite anya ya;
• Nkwenye na ụlọ ọrụ na ndị mmadụ n'otu n'otu ọ na-achọ imetuta; na
• Ịgbakọta ike itinye ndị òtù sayensị na obodo amụma, ụlọ ọrụ nzuzo na ọha mmadụ na ọrụ ya.

Ndị isi kansụl ahụ ga-akwadorịrị ụkpụrụ ndị bụ isi nke nzukọ a (lee ngalaba 3.3) ma rụọ ọrụ iji wulite nkwanye ugwu n'etiti ngalaba sayensị nke ndị otu jikọtara ọnụ nọchiri anya ya.

5.2 Atumatu lekwasịrị anya na nke na-ekwenye ekwenye

Ka Kansụl nwee mmetụta na mmetụta, ọ ga-etinyerịrị mbọ ya n'okwu ndị ahọpụtara nke ọma nke na-eleba anya n'ihe gbasara sayensị mba ụwa na mkpa ọha na eze ugbu a. Ekwesịrị ime nke a n'ụzọ ewepụtara na ngalaba 4 yana dabere na njirisi akọwapụtara na 4.1.3.

Iji na-anabata na ike n'ịgbasa mkpa dị mkpa ka ha na-ebilite, Council ga-enwe ike ịdabere na agile na ike na-eme mkpebi. Ikike nke iche echiche ọhụrụ na nkwuwa okwu ikpe ziri ezi n'ihu mmeghachi omume na-adịghị mma sitere n'aka ndị nwere echiche na-emegiderịta onwe ha kwesịrị ịdabere na mkpebi dị mma nke ndị isi nke Council, yana ahụmahụ nke ndị ọrụ ya.

5.3 Mmekọrịta dị irè

E bu n'obi na Council a ka ọ rụọ ọrụ dị ka isi ọnụ na netwọk zuru ụwa ọnụ nke ndị mmekọ nwere mmetụta na ntụkwasị obi, nke nwere ike inye aka n'iwepụta mmetụta. Ya mere ike nke kansụl na-emekọ ihe n'èzí ga-abụ isi na ọganiihu ya. A ga-emesi mmekọrịta dị ugbu a ike, chọpụta ndị mmekọ ọhụrụ, yana usoro nkwado kwesịrị ekwesị akọwapụtara, dịka ọmụmaatụ na ndị mmekọ enwere ike si na ngalaba nkeonwe.
Ekwesịrị iji ụdị ahụ dị iche iche mepụta mmekọrịta na-arụsi ọrụ ike na nke nkwado, gụnyere gụnyere:

• Ụlọ ọrụ UN na mmemme, dị ka UNESCO, UN Environment Programme (UNEP), World Health Organisation (WHO), na World Meteorological Organisation (WMO);
• Ndị ọzọ ngalaba-kpọmkwem mba ụwa, dị ka World Federation of Engineering Organisation (WFEO), International Council of Academies of Engineering and Technological Sciences (CAETS), InterAcademy Medical Panel (IAMP) na International Council for Philosophy and Human Sciences. CIPSH);
• Òtù sayensị mba ụwa, dị ka InterAcademy Partnership (IAP), The World Academy of Sciences (TWAS), na òtù ndị chọrọ ịkwalite sayensị na mba ndị dị ala na nke etiti, dị ka START;
• Netwọk mba ụwa nke ndị ọkà mmụta sayensị n'oge mbụ, dị ka Global Young Academy (GYA) na World Association of Young Scientists (ỤSỤ);
• Njikọ mba ofesi nke ndị na-enye ego, dị ka Belmont Forum na Global Research Council (GRC); na
• Ndị otu na-anọchite anya obodo azụmaahịa mba ụwa dịka World Business Council for Sustainable Development (WBCSD), Chamber of Commerce (ICC), na otu mba ụwa maka nkwado ọha na eze dị ka World Economic Forum (WEF).

Nkwekọrịta mmekọrịta niile kwesịrị iweta uru n'ọhụụ na ozi Kansụl, ma kwanyere ụkpụrụ isi nke Kansụl, dịka e depụtara na ngalaba 3.3. Ekwesịrị izere mmekorita ya na otu ndị na-enweta naanị uru.

5.4 Otu esi etinye aka

Otu ndị otu Kansụl pụrụ iche, nke na-achịkọta otu ndị sayensị na ndị otu, ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ na kansụl nyocha, na-enye ntọala dị mkpa maka ọrụ ọgbakọ ahụ. Kansụl ahụ ga-asọpụrụ ikike na ọrụ dịịrị ndị otu ya, ma rụọ ọrụ iji mepụta ohere mba ụwa ka ha wee kwalite ihe ndị dị mkpa na ọdịmma ha.

Ndị a gụnyere ohere maka ndị otu isonye na mkparịta ụka na mmemme sayensị mba ụwa dị mkpa, yana jikọọ na netwọk mba ụwa siri ike, na-enyere ha aka:

• Chepụta atụmatụ sayensị zuru ụwa ọnụ ma tinye aka na ihe gbasara sayensị nke nchegbu ọha na eze zuru ụwa ọnụ;
• Gosi mkpa nke onyinye sayensị ha na ọkwa mba ụwa;
• Mee ka mba na mba mara mma na nkwado maka ịdọ aka ná ntị ma ọ bụ obodo sayensị obodo ha na-anọchi anya; na
• Welite mmetụta nke ha n'ime obodo sayensị na amụma, gụnyere gọọmentị mba na ndị na-enye ego nyocha.

Uru ndị ọzọ nke otu kansụl gụnyere:

• Ohere imekọ ihe ọnụ n'etiti onwe ha n'ihe gbasara ọdịmma, gụnyere South-South na North-South mmekorita;
• Ịnweta ozi gbasara mmepe sayensị mba ụwa, gụnyere ohere ego;
• Nkwado maka mgbanwe nke omume kacha mma, dịka na trans-disciplinarity, amụma nwoke na nwanyị, wdg.

Uru nke otu Kansụl na ndị otu ya ga-achọ ka Kansụl na-etinye aka n'ụzọ zuru ezu na ndị otu n'ịchọpụta ihe ndị ọ na-ebute ụzọ na ibuga ọrụ na mkpọsa metụtara. A ga-akpọ ndị otu ka ha sonye nke ọma na usoro ndị a na iji ohere ndị Kansụl ga-enye.

5.5 Nhụta

Nkwenye nke kansụl dị ka olu zuru ụwa ọnụ na-emetụta ma na-emetụta sayensị ga-achọ ka a mara ya n'ime obodo sayensị mba ụwa na n'etiti ndị na-eme ya n'ụzọ na-enweghị otu n'ime òtù ndị na-ejikọta ọnụ. Kansụl ahụ ga-achọ ịmepụta nzikọrịta ozi na usoro mgbasa ozi ka mma nke ukwuu, nke kwesịrị ịdị na-emetụta ụwa nke oge a, na-akwado nkwurịta okwu doro anya na nke nwere mmetụta dị iche iche nke ndị na-ege ntị n'ime na n'èzí, ma mee ndokwa maka ịnweta ndụmọdụ ndị ọkachamara gbasara iwu na mgbasa ozi. Na mgbakwunye, atụmatụ nkọwapụta nke ọma na arụrụ arụ kwesịrị ịrụ ọrụ iji kwado nkwa nke ndị otu Kansụl, ndị isi na ndị ọrụ iji nweta ọhụụ na ebumnuche ya.

5.6 Ikike na ike

Kansụl ahụ ga-ahụrịrị na o nwere ikike na ikike dị mkpa iji wepụta akụkụ niile nke atụmatụ a chọrọ. Ekwusiwo àgwà nduzi achọrọ na ngalaba 5.1. N'ime isi ụlọ ọrụ Kansụl, ọ ga-abụ nke kachasị
dị mkpa ịgụnye ma ọ bụ nwee ohere ịnweta:

• Ọkachamara na njikwa sayensị, yana amụma ụwa;
• Njikọ netwọk siri ike, njikwa ọrụ na nkà nhazi;
• Nkà oru nta akuko na ike mgbasa ozi na nzikọrịta ozi kwalitere nke ukwuu; na
• Nka inye ego.