N'akụkụ mmiri: mmụba nke ọkwa mmiri, nchekwa mmiri na ihe ndị dị ndụ na Pacific

Mụrụ

Mmụba dị n'oké osimiri na-eyi mba ndị na-emepe emepe nke dị na Pacific Small Island egwu.

Oke osimiri na-abawanye na-akpali mmiri nnu ịbanye n'ime anya mmiri dị ọcha na olulu mmiri, na-emebi mmiri ọṅụṅụ dị mma ma na-eyi ihe ndị dị mkpa maka ịdị ọcha na ahụike ọha egwu. Mmụba nke oke osimiri na-ebelatakwa ala a na-akọ ihe, na-emebi mmepụta ihe ubi na isi iyi nri dị n'ụsọ oké osimiri nke na-akwado nri na akụnụba mpaghara. Ihe dị ka 70% nke ezinụlọ agwaetiti Pacific na-adabere na ọrụ ugbo maka ihe ha ji ebi ndụ, ọtụtụ obodo ndị dị n'ụsọ oké osimiri na-adaberekwa na ịkụ azụ̀ dị n'akụkụ mmiri dịka akụkụ nke usoro nchekwa nri ha.

Njikọta nke idei mmiri n'ụsọ oké osimiri, mmetọ mmiri nnu, ihu igwe dị oke njọ na gburugburu ebe obibi mebiri emebi na-emetụtalarị:

• Inweta mmiri - nbanye mmiri nnu na idei mmiri na-etinye mmiri dị ọcha n'ihe ize ndụ;
• Nchekwa nri - nnu ala na mfu nke ala na-emepụta ihe na-ebelata ihe ọkụkụ na mmepụta nri mpaghara;
• Ahụike na ịdị ọcha - mmiri ndị ruru unyi na sistemụ ịdị ọcha nke nrụgide na-abawanye ihe egwu ọrịa;
• Ịnagide ihe egwu ndị sitere n'okike.

Ọganihu na SDG 6 (Mmiri Dị Ọcha na Ịdị Ọcha) adịghị mma n'ọtụtụ ọnọdụ dị na Pasifik, oke osimiri na-arị elu na-eme ka enweghị nchekwa mmiri na nsogbu obibi ndụ dịkwuo elu n'ofe mpaghara ahụ.

Sayensị, teknụzụ na ihe ọhụrụ (STI) - gụnyere nlekota ọkwa mmiri, nhazi ala mmiri na ala mmiri, akụrụngwa mmiri siri ike, nchedo dabere na okike na mgbanwe obodo - dị oke mkpa iji kwado mkpebi ndị nwere ihe akaebe na ihe omume kwesịrị ekwesị na mpaghara. Agbanyeghị, ịtụgharị ihe ọmụma sayensị ka ọ bụrụ amụma na itinye ego ka bụ ihe na-adịghị mma n'ofe Pacific.

Gịnị kpatara nsogbu a, gịnị kpatara ya ugbu a: Ebe mmetụta ihu igwe na-agba ọsọ ma usoro mba ụwa na-akwado maka mkparịta ụka gbasara ego ihu igwe, mfu na mmebi, na mmepe na-adigide, UN STI Forum na-enye ikpo okwu oge iji bulie echiche Pacific ma jikọta sayensị na amụma na ego iji kwado iguzogide.

Ebumnobi

• Gosi ma mee ka nghọta sayensị kachasị ọhụrụ gbasara mmụba ọkwa mmiri na mmetụta ya na nchekwa mmiri na ibi ndụ na Pacific dị ka mmadụ.
• Mee ka njikọ dị kpọmkwem dị n'etiti mmụba ọkwa mmiri, ịnweta mmiri dị ọcha (SDG 6), nchekwa nri na ahụike/ịdị ọcha.
• Gosipụta ngwaọrụ STI ọhụrụ, nke Pacific na-eduzi na ngwọta ndị obodo na-akwalite maka mgbanwe, nlekota na ime mkpebi.
• Mee ka mkparịta ụka dị n'etiti ndị na-eme iwu, ndị ọkà mmụta sayensị, ndị mmekọ mmepe na ndị na-akparịta ụka banyere ihu igwe sie ike
• Chọpụta ohere maka mmekorita mba ụwa, itinye ego na nhazi amụma

Agenda na ọkà okwu

13:15 – 13:30 | Okwu mmeghe

Ndị nnọchiteanya ndị isi sitere na Permanent Missions nke Australia na Fiji, tinyere Robbert Dijkgraaf (Onyeisi oche a họpụtara, Kansụl Sayensị Mba Nile), ga-emepe nnọkọ ahụ, na-edozi ebe a ga-enwe mkparịta ụka ahụ ma na-egosipụta mkpa ọ dị maka mmụba ọkwa mmiri maka mba ndị na-emepe emepe na Pacific Small Island.

13:30 – 14:00 | Ihe ngosi ndị ọkachamara

Echiche atọ nke ndị ọkachamara ga-ahazi mkparịta ụka a:

• Awnesh Singh (Mahadum nke Ndịda Pasifik) – Nghọta sayensị gbasara mmụba nke oke osimiri na mmetụta ya na sistemụ mmiri na ihe ndị e ji ebi ndụ
• Arunima Sircar (Nyocha Ihu Igwe; IPCC) – Imechi oghere dị n'etiti nkwa ihu igwe na mmejuputa na SIDS
• Christina Newport (Akairo Consulting; Mahadum Auckland) - Ịtụgharị uche n'otú e si agbanwe ihe, otú e si agagharị, na otú e si akpata mfu na mmebi n'ọnọdụ ndị dị na Pacific.

14:00 – 14:25 | Mkparịta ụka nke panel

Mkparịta ụka a haziri ahazi na-akpọkọta ndị ọkà okwu na ndị isi oche iji chọpụta ihe ịma aka na ohere dị mkpa, gụnyere njikọ dị n'etiti mmụba nke oke osimiri, nchekwa mmiri, na ihe ndị dị ndụ, na ụzọ isi mee ka njikọ sayensị-iwu-ego sikwuo ike.

14:25 – 14:45 | Ajụjụ na Azịza nke ndị na-ege ntị na okwu mmechi

Mkparịta ụka mmekọrịta na ndị sonyere, wee mechie ntụgharị uche sitere n'aka ndị isi oche.

Ozi bara uru

• Ndị nnabata: Kansụl Sayensị Mba Nile na ISC Mpaghara Isi Maka Eshia na Pasifik, Ọrụ Na-adịgide Adịgide nke Australia na UN, Ọrụ Na-adịgide Adịgide nke Fiji na UN.
• Ụbọchị, oge, ebe: 6 Mee 2026, 13:15 – 14:45 (EST), Ụlọ Nzukọ D na UNHQ
• Nhazi: Mkparịta ụka dị elu n'ihu ọha na ajụjụ na azịza mmekọrịta

Kpọtụrụ

James Waddell

James Waddell

Onye Ọka Sayensị na Onye Ọrụ Mmekọrịta ISC na New York

International Science Council

James Waddell

Foto site na Kiril Dobrev on Unsplash