"Ịnweghị ike ịmegharị ihe ndị na-agbanwe agbanwe wee kpọọ ya ngwọta na-adịgide adịgide"

Nsonaazụ na nlele

• Ihe oru ngo a na-eji uzo ntule na nsonye aka iji nyochaa ka onodu ulo oru na nke omenaala na-esi emetụta ọhụụ nke mgbanwe na nkwado.
• Nyocha nke ụzọ US, India na German kpughere na ụzọ ndụ na omenala nke mkparịta ụka ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị oke mkpa ma, otu na ruo n'ókè ole a na-emejuputa atumatu mgbanwe ma ghọta ya.
• Ọrụ ahụ na-enye aka na nyocha na agụmakwụkwọ site n'ịkwalite ntụnyere n'etiti North-South cross-oge na nyocha nyocha gbasara mmekọrịta mmadụ na ibe ya na ihe onwunwe nke mgbanwe.
• Ọrụ a gụnyere iso ndị otu obodo dị iche iche na ndị mmekọ agụmakwụkwọ na-arụkọ ọrụ nke ọma, wee si otú a mee ka nzikọrịta ozi mba ofesi gbasaa na echiche T2S.
• Ọgbakọ na India, dịka ọmụmaatụ, nyere ụmụ amaala obodo, ndị nweburu mmetụta enweghị olu na enweghị ozi gbasara atụmatụ amụma, kwupụta echiche ha na echiche ha gbasara mgbanwe na-adigide na obodo ha.

N'India, ike anyanwụ bụ ụlọ ọrụ na-emepe emepe ngwa ngwa: mba ahụ etinyere ndekọ ndekọ nke isi iyi ike mmeghari ohuru na 2022. Nyere na 70% nke ike India na-abịa ugbu a site na coal, na mbụ nwere ike ịdị ka ozi ọma nye ndị na-eche banyere ihu igwe. gbanwee.

Ma usoro nke ịwụnye nnukwu ụlọ ọrụ ike anyanwụ dị mgbagwoju anya na nsogbu nye ọtụtụ obodo na ndị na-eme ihe ike, dịka a na-eme ya n'ụzọ na-adịghị mma na nke na-emebi gburugburu ebe obibi. N'ime obodo Mikir Bamuni Grant dị na Assam, dịka ọmụmaatụ, ala paddy na-eme nri bụ ụlọ ọrụ mmeghari ohuru wepụrụ n'ike ndị ọrụ ugbo na 2021 iji guzobe ụlọ ọrụ ọkụ anyanwụ. Ndị uwe ojii na ndị isi obodo na-akwado ịweghasị ala ahụ na ịchụpụ ya; E jidere ndị obodo ahụ guzogidere ma tụọ ya mkpọrọ. N'ime steeti ndị ọzọ dịka Karnataka, ndị ọrụ ugbo agbazinyela ala ha n'ụlọ ọrụ na-ahụ maka ihe ọkụkụ nke anwụ na-adịru nwa oge, wee hụ na a kpochapụrụ ala ahụ site na ihe dị iche iche dị iche iche na ihe ndị sitere n'okike: ya mere, na-emebi ikike imepụta nri n'ọdịnihu. Ogbe ndị a enweghị nka maka ịgafe ụdị ndụ ndị ọzọ, ogige ntụrụndụ nke anyanwụ enyela ndị obodo ọrụ ole na ole.

Sheila Jasanoff, Pforzheimer Prọfesọ nke Sayensị na Nkà na Ụzụ na Mahadum Harvard kwuru, "Enwere echiche a na ị nwere ike were ihe ndị a na-emegharị emegharị, ma tụba ha n'ebe a na-emetọ ihe, ebe ndị na-emepụta gas na-emepụta griin, anyị enweghịkwa ebe obibi." - na onye isi nyocha na ọrụ afọ atọ mezuru n'oge na-adịbeghị anya nke usoro mgbanwe mgbanwe na-adịgide adịgide (T2S) nke Belmont Forum, netwọk NORFACE, na International Science Council, nke a na-akpọ Governance of Sociotechnical Transformations (GoST), nke ndị na-eme nchọpụta na Germany, India, Kenya, UK, na USA mụrụ gbasara ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke mgbanwe na nkwado na mpaghara atọ - ike, nri, na ime obodo. "Ma ị na-ekwu n'ezie banyere teknụzụ ndị n'onwe ha nwere ihe ọ pụtara: ị nwere ike ịme oke osimiri nke mbara igwe, mana kedu ka ị ga-esi mee ka ha dị ọcha? Kedu ka ị ga-esi na-ahụ maka ịka nká na mkpofu ikpeazụ ha? Ajụjụ ndị a - nke ndị ọkachamara gburugburu ebe obibi maara - ajụrụghị ya n'usoro n'usoro mgbanwe na mgbanwe."

N'ofè teknụzụ-fixes: ịgbasa ubi

Akụkọ nke anyanwụ bụ otu eri nke ihe ịma aka sara mbara: ọchịchọ dị n'etiti ndị na-eme mkpebi na-eche mgbanwe mgbanwe maka nkwado dị ka usoro teknụzụ naanị - na-efunahụ akụkụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị, akụ na ụba, mmekọrịta ọha na eze na nkà ihe ọmụma. Andy Stirling, onye prọfesọ sayensị na teknụzụ na Mahadum Sussex na onye nyocha ọzọ maka GoST kwuru, "Anyị niile maara na ihe ịma aka nke nkwado, ma ọ bụ akụkụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ma ọ bụ akụkụ gburugburu ebe obibi, dị mgbagwoju anya na nke a na-ejighị n'aka." “Ọ bụrụ na ha abụghị, mgbe ahụ, anyị gaara erutela ebe ahụ ogologo oge gara aga. N'agbanyeghị nke ahụ, enwere nrụgide a ime ka à ga-asị na nkwado bụ otu, dị mfe, ebumnuche teknụzụ."

Ọ bụ ntọala na-adọrọ adọrọ n'ụzọ kwere nghọta. Mgbanwe ndị teknụzụ na-akwalite na nkwado nwere ike iche n'ụzọ dị mfe n'ọtụtụ ihe ọ̀tụ̀tụ̀ site na iji usoro ihe nlere sayensị, ọ dịkwa ka ha anaghị achọ ndị mmadụ n'otu n'otu maka mgbanwe ndụ (dị ka ịfefe obere ma ọ bụ iri obere anụ). "Enwere ike ịdina ha n'asụsụ na-anọpụ iche na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, dịka ọ dị mkpa na nke a na-apụghị izere ezere, ya mere na ọ gaghị ekwe omume ịrụ ụka, ma jiri nkwa nke ọdịnihu ka mma na nke ga-aga nke ọma, dị ka ike (ike), njem (obodo ndị mara mma), ma ọ bụ mkpụrụ (ọrụ ugbo)," Silke Beck, onye ndu oru ngo na Prọfesọ nke Sociology of Science and Technology na TU Munich kwuru. Ọrụ GoST, agbanyeghị, mere ka ọ pụta ìhè nke ọma na ngbanwe ndị dị otú ahụ anaghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị.

Dịka ọmụmaatụ, ndị nchọpụta ahụ chọpụtara site na ntụnyere mba ụwa ogologo oge na ihe a na-akpọ 'mmeghachite nuklia', nke e debere dị ka atụmatụ ezi uche dị na Pọtụfoliyo maka ihe omume ihu igwe, na-eme ka ọ dị ntakịrị ihe ezi uche dị na ya nyere ego na-adịghị mma, oge na-ewu ụlọ, na njirimara arụmọrụ ndị ọzọ, ma e jiri ya tụnyere nhọrọ ike mmeghari ọzọ. Kama, dị ka GoST mere ka ọ pụta ìhè na nke mbụ n'akwụkwọ ndị ọgbọ nyochara, "ezigbo ndị na-anya ụgbọ ala bụ n'ezie ndị agha karịa - karịsịa, nrụgide dị na [ụfọdụ] mba ndị nwere ngwá agha nuklia iji nọgide na-enwe ikike mmepụta ihe nke mba iji wuo na ịrụ ọrụ nuklia. - ụgbọ mmiri okpuru mmiri na-ebugharị." Karịa ike ma ọ bụ echiche ihu igwe, ihe doro anya na ọ na-arụ ọrụ ebe a bụ ihe na-adọrọ adọrọ nke colonial na-enye ọnọdụ ngwá agha nuklia nke "oche na tebụl dị elu nke mba ụwa".

Foto: o1559kp.

Ụzọ GoST: echiche mgbanwe

N'ịnyere njedebe nke akụkọ T2S kachasị, ọrụ GoST rutere isiokwu ahụ nso n'ụzọ dị iche. Ihe oru ngo a weputara ufodu uzo ndi oha na eze siri etolite atumatu ha maka odinihu na-adigide, ma choputara ma uzo di iche iche nke ime nke a nwere ike inye aka n'inweta mgbanwe na nkwado. A na-atụ anya na ozi a nwere ike inyere ndị na-eme iwu aka ịzụlite ụzọ dị irè na nke ziri ezi nke ịchịkwa mgbanwe na nkwado. Oru ngo a jiri usoro 'socio-technical imaginaries' (STI) were weghara akụkụ na oge mgbanwe mgbanwe na nkwado na ikpughe okwu ọchịchị dị mkpa. Ọ rụrụ ọrụ site n'echiche 'onye na-emepụta ihe' nke na-atụle ka esi emepụta ihe ọmụma n'otu n'otu n'etiti sayensị, nkà na ụzụ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ma tinye usoro ntụnyere iji nyere ndị nchọpụta aka ịghọta otú na ihe kpatara ọnọdụ ya ji dị mkpa na mgbanwe na nkwado.

"Anyị na-ele anya n'echiche nke mgbanwe dị ka ihe a na-akpọ 'echiche': ya bụ, ọhụhụ ọnụ nke ihe ọdịnihu nwere ike ịdị ka," Jasanoff kwuru. “Ụzọ obodo ọ bụla si eche ọdịnihu ya, gụnyere ọdịnihu gburugburu ebe obibi ya, dabere na nghọta ọdịbendị miri emi nke ukwuu: kedu ihe ọchịchị bụ; gịnị bụ steeti; kedu ihe ọ na-eme; kedu ka o si metụta ọha mmadụ; gịnịkwa bụ ibu ọrụ ya?” Dị ka akụkụ nke nyocha ahụ, ndị na-arụkọ ọrụ na-eduzi ọmụmụ ihe na-ekere òkè na mba ise a na-arụ ọrụ, bụ ebe a na-akpọ ndị na-arụ ọrụ - gụnyere ndị ọrụ gọọmentị ime obodo, obodo ndị metụtara na mgbanwe mgbanwe nkà na ụzụ, NGO, mgbasa ozi, yana ndị ọkà mmụta n'ofe dị iche iche nke nyocha -. ịchọpụta ma kesaa ọhụụ ha maka ọdịnihu ga-adigide na nke ziri ezi na ụzọ isi ghọta ha.

Ọgbakọ a gbadoro ụkwụ n'ọrụ: "Ọ bụghị naanị maka iwepụta ozi [kama] maka iwulite mmegharị ahụ maka mgbanwe n'ezie n'ime ngalaba dị iche iche," Joel Onyango, onye isi oche nke Consortium na-eme nchọpụta Africa na onye otu Kenya na-arụkọ ọrụ na nyocha ahụ kwuru. . "Ya mere inwe ike ikpokọta nnọkọ… pụtara na anyị na-ekepụtakwa ohere maka ndị dị iche iche nwere ike ịrụkọ ọrụ ọnụ, mana mụtakwa ọdịiche dị iche iche nke echiche na mmepe."

Ọrịa COVID-19 mepụtara ụdị nnwale a na-atụghị anya ya, na-enye ohere ka ndị otu nyocha GoST hụ ozugbo ọtụtụ n'ime okwu ọchịchị na-etinye aka na mgbanwe nkwado. Mgbe oria ojoo a dara, gọọmentị gburugburu ụwa mebere ngwa ngwa usoro nke ndị na-akwado gburugburu ebe obibi na-akwado maka ọtụtụ iri afọ, dị ka mmachibido njem njem, mmachi na ụgbọ elu yana manye ịdabere na nri mpaghara. Nrube isi dị na - yana esemokwu gbasara - usoro ndị a na mba ndị a mụrụ na-egosi njikọ dị ukwuu n'etiti echiche nke ịdị n'otu nke ụmụ amaala na ikike steeti iji wepụta na manye usoro mgbochi.

N'ozuzu, ndị mmadụ nakweere ọbụna ikike itinye aka nke ukwuu na-enwe obere mkpesa na mba ma ọ bụ mpaghara mpaghara ebe mmekọrịta ọha na eze, ma ọ bụ ịdị n'otu, siri ike - dị ka ọ dị na Germany, Beck kwuru bụ onye na-eduzi ọmụmụ ihe gbasara German. Otú ọ dị, ikpe US na-egosi mmetụta siri ike nke mmegide megide mgbanwe ndụ iwu kwadoro n'ọtụtụ akụkụ nke mba ahụ, yana nkwụsi ike na-eguzogide ngwa ngwa nke nsogbu ahụike nke ndị ọkà mmụta sayensị na-ahụ (dị ka ọ dịkwa n'ọnọdụ ihu igwe) ka ọ na-eje ozi. atụmatụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-emesapụ aka ma ọ bụ na-aga n'ihu, jikọtara ya na ntinye aka nke steeti karịa ọtụtụ ndị America dị njikere ịnabata.

Mkpebi

Ndị nchọpụta ahụ kwubiri na mgbanwe na nkwado ga-achọ ka ọchịchị onye kwuo uche ya, ntinye aka na nke mepere emepe na ime mkpebi gbasara ụkpụrụ, ụkpụrụ na ọdịnihu a na-achọsi ike, karịa ka ọ dị ugbu a na ebe a mụrụ. "Sayensị na nkà na ụzụ dị oke mkpa, mana ha dị mkpa na ha ezughi oke," Stirling kwuru. "Ọ bụrụ na anyị ga-enweta obodo na-adigide n'ihe gbasara ikpe ziri ezi nke ọha na eze na nchebe gburugburu ebe obibi, mgbe ahụ, anyị ga-achọ iji nlezianya na-emeso akụkụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'ezie - ma bụrụ onye kwuo uche banyere ya."

Nke ahụ pụtara mgbanwe na nyocha nkwado nkwado, mmepụta ihe ọmụma, na mmụta mgbanwe ekwesịghị ka a hụ ya dị ka ngwá ọrụ maka ịgbanwe àgwà onye ọ bụla na ụkpụrụ ọha mmadụ iji nweta ebumnobi akọwapụtaburu dị ka th.e Paris Agreement ma ọ bụ Sustainable Development Goals. Kama, Beck na-ekwu, mgbanwe na nkwado dị mkpa ka emezigharịrị dị ka ebe nwere ike ịkparịta ụka maka esemokwu na-emegiderịta onwe ya nke mmepe na-adigide iji na-eche ihu na iso ibe ha na-akpakọrịta. Ịtụgharịgharị mgbanwe na nkwado na-achọkwa ịkpọbata ọtụtụ ndị na-eme ihe nkiri ọha mmadụ (karịa ndị ọkachamara nka nka) ka ha chepụta ọdịnihu dị mma na imepụta ụzọ na nhọrọ izute ha.

Stirling kwuru, "akụkụ nke a bụ ịhụ ọrụ dị ka nke anyị, ọ bụghị naanị dị ka ọmụmụ agụmakwụkwọ, ma ọ bụ ọbụna dị ka 'nyocha mgbanwe', kama dị ka mmemme," Stirling kwuru. "Nke ahụ apụtaghị ịga otu ebe na ịkọ akụkọ banyere mgbanwe n'ebe ahụ. Ọ pụtara ịhụ nyocha ahụ dị ka akụkụ nke mmegharị mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ọ bụghị naanị dị ka ndị sayensị na-ewepụta ihe ọmụma.”

"Ọrụ nke iche n'echiche bụ ihe kacha mkpa na amụma ọha," Jasanoff kwuru. "Ma ọ gbanyere n'ime anyị niile, ohere nke iche ihe ga-abụ ọdịnihu dị mma." E kwesịghị itinye echiche a n'echiche nke uto na ọganihu ahịrị, kama ọ dabere na ajụjụ gbasara "otu esi enweta ikpe ziri ezi n'ụzọ zuru ezu na otu esi ekesa ihe - ọ bụghị naanị mkpokọta ma ọ bụ izu oke nke ngwongwo n'onwe ha," ka o kwuru.