Dịka onye na-achịkọta otu ukwu maka obodo sayensị na teknụzụ na mba United Nations, ISC na-akwalite ma na-esonye na arụmụka gbasara otu sayensị ga-esi kwado mmezu nke mmepe na-adigide.
Nke a bụ ụdị ọrụ nke onye dere ya. E tinyere ya ebe a site na ikike nke American Association for the Advancement of Science (AAAS) maka ojiji nkeonwe, ọ bụghị maka nkesa ọzọ. E bipụtara ụdị ikpeazụ ahụ na Science na Jenụwarị 15, 2026, DOI: 10.1126/science.adz5704.
Ka oge njedebe nke afọ 2030 maka Ebumnuche Mmepe Na-adịgide Adịgide (SDGs) na-eru nso ma ọganihu ka dị oke, ndị nchọpụta na-atụ aro usoro iji melite atụmatụ ọzọ, mgbe afọ 2030 gasịrị, iji melite mmejuputa (1-3). Ebe a na-atụ anya atụmatụ ndị ọzọ n'ọdịnihu, anyị na-arụ ụka maka usoro nhazi iji nyere ndị nchọpụta na ndị na-eme iwu aka ịhazi ma nyochaa ha. Nke a chọrọ echiche mgbanwe nke na-akọwa otu na ihe kpatara atụmatụ ga-esi melite mmejuputa atụmatụ na-esote, ebe anyị na-atụlekwa ohere ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha. Anyị na-amalite site n'iwulite echiche mgbanwe nke na-akwado Agenda 2030 dị ugbu a iji leghachi anya n'otú e si zube SDGs ka ọ rụọ ọrụ ma chọpụta isi ihe ịga nke ọma na ọdịda. Anyị na-atụ aro ụzọ maka ịtụle atụmatụ ndị ewepụtara iji melite atụmatụ mgbe afọ 2030 gasịrị dabere na mmetụta na ohere ha.
Nkwenye nke Agenda 2030 na SDGs na 2015 dị ka ụzọ zuru ụwa ọnụ maka ịkwụsị ịda ogbenye, ibelata enweghị nha anya, na ichekwa gburugburu ebe obibi bụ ihe a rụzuru dị mkpa. SDGs enwetala ihe ịga nke ọma kemgbe ahụ ebe ọtụtụ mba na obodo ewepụtala ihe mgbaru ọsọ ha, na-enyocha ma na-akọ akụkọ ọganihu, ma na-arụ ọrụ nke ọma iji nweta ihe ha rụzuru. Ọtụtụ azụmaahịa esonyela na SDGs na òtù obodo akwadola ha. Usoro ụwa dịka SDGs nwekwara ike inye iwu kwadoro, atụmanya a na-ekerịta na asụsụ a na-asụ, kwado nhazi, mmụta na ntụnyere n'ofe ọnọdụ, ma gbaa ume ka e kesaa akụrụngwa na ihe omume dị mkpa site na mba niile iji dozie ihe ịma aka nke ọdịdị ụwa.
Agbanyeghị, afọ iri ka nke ahụ gasịrị, enweghị arụmụka na SDGs arụghị ọrụ nke ọma dịka e zubere n'ịkwalite mgbanwe. Dịka ọmụmaatụ, ebumnuche ndị a agbanwebeghị ụlọ ọrụ, atumatu, ma ọ bụ usoro akụrụngwa (4) na ihe na-erughị 20% nke ebumnuche ndị a na-aga n'ihu maka mmezu site na 2030 (5). E nwere ọtụtụ ihe na-ebelata (dịka ọmụmaatụ, COVID-19, esemokwu ime ihe ike zuru ụwa ọnụ), mana naanị ihe ndị a enweghị ike ịkọwa ọganihu pere mpe.
Ndị otu nnyocha ahụ nwere ezigbo ọnọdụ ịtụgharị uche n'ihe ndị ejirila na Agenda dị ugbu a ma nye atụmatụ ndị nwere ike imeziwanye nhazi nke usoro ọ bụla mgbe afọ 2030 gasịrị. Dịka ọ dị na nhazi nke SDGs, atụmatụ maka atụmatụ mgbe afọ 2030 gasịrị nwere ike inye aka na mkparịta ụka gọọmentị na-aga n'ihu na usoro mgbe afọ 2030 gasịrị nke a na-atụ anya na ọ ga-amalite site na 2027. Ọ bụ ezie na ha na-ekweta adịghị ike nke SDGs dị ugbu a, ndị nchọpụta enyela atụmatụ bara uru iji gbasaa oge nke SDGs (dịka ọmụmaatụ ruo 2045 ma ọ bụ 2050) (1) yana nhọrọ dị iche iche iji mee ka usoro mgbe afọ 2030 dịkwuo ike iji melite mmejuputa. Nke a dị mkpa n'ihi ọrụ sayensị na-arụ n'ịkpụzi SDGs (6, 7) na ntọala ihe akaebe siri ike dị ugbu a na mgbanwe ndị dị mkpa iji mezuo ha (8). Atụmatụ ndị a na-eme n'oge na-adịbeghị anya gụnyere usoro ndị a ga-etinye n'ime usoro mgbe afọ 2030 gasịrị iji hazie ego 51 sitere n'aka ụlọ akụ mmepe na ego ọtụtụ mba na ihe mgbaru ọsọ ọ bụla n'ọdịnihu (1, 2), mee ka ọchịchị zuru ụwa ọnụ na ịza ajụjụ sie ike (dịka ọmụmaatụ, UN 53 Sustainable Development Commission) (2), bulie ọrụ obodo na azụmaahịa elu (3), gbasaa amụma na ụlọ ọrụ mba (dịka ọmụmaatụ, kọmitii mba, ọrụ, na atụmatụ ngwa ngwa) (1), ma ọ bụ mepụta ebumnuche ọhụrụ maka nsogbu ndị na-apụta (dịka ọgụgụ isi arụrụ arụ (AI), ihe ndị na-agbasa mba ụwa, wdg) (1, 3).
Site na ọtụtụ atụmatụ ndị ọzọ iji melite ma ọ bụ gbanwee usoro ihe omume mgbe afọ 2030 gasịrị, ihe ịma aka na-apụta maka ndị na-eme iwu, ndị na-akparịta ụka, na ndị nyocha ga-abụ ịchọpụta atụmatụ ndị nwere ike kachasị mma iji melite mmejuputa. Nke a chọrọ nchọpụta doro anya nke otu atụmatụ ọ bụla ga-esi mee ka ọganihu gaa na mmepe na-adịgide adịgide dịkwuo ngwa ngwa - n'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, 'echiche nke mgbanwe' doro anya na-akọwa otu ọ ga-esi arụ ọrụ na ihe kpatara ya ga-eji dị irè n'ịlụso ihe mgbochi ndị gbochiri ọganihu ruo taa ọgụ.
Ọzọkwa, anyị aghaghịkwa ịghọta na atụmatụ ndị a ga-achọ nkwenye ndọrọ ndọrọ ọchịchị maka nnabata n'usoro ọ bụla n'ọdịnihu. Nkwenye nke SDGs n'otu aka na 2015 bụ n'ihi na ha abụghị iwu iwu. Atụmatụ ndị doro anya na-adịkarị mfe inwe nghọtahie, nke a na-ewerekarị dị ka ihe na-agaghị ekwe omume, ihe dị oke ọnụ, na ihe na-adịghị mma na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ọnọdụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị taa siri ike karịa, nke a na-akpụzi site na nkewa n'ime na n'etiti mba dị iche iche, mmụba nke ọchịchị aka ike, na-akawanye njọ enweghị aha nhata na nsogbu gburugburu ebe obibi, mmụba nke ozi na-ezighi ezi, na-akawanye njọ esemokwu geopolitical. Ihe ndị a ga-emetụta ma atụmatụ dị iche iche hà ga-ekwe omume na ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'oge ọ bụla.
Ya mere, anyị na-arụ ụka na ọ dị mkpa ka e nwee usoro nhazi iji nyere aka n'ịmepụta na ịtụle mmetụta na ohere nke atụmatụ maka ime ka atụmatụ ndị a pụta ìhè mgbe afọ 2030 gasịrị. Usoro dị otú ahụ kwesịrị ịdabere na ozizi mgbanwe doro anya ma dị irè nke na-akọwa otu na ihe kpatara atụmatụ ndị a ga-esi mee ka mmejuputa dị ngwa na usoro mgbe afọ 2030 gasịrị. Iji mepụta echiche mgbanwe ọ bụla iji kwado atụmatụ mgbe afọ 2030 gasịrị, anyị kwesịrị ịlaghachi na echiche ntọala nke Agenda 2030 gbasara otu e zubere SDGs ka ọ rụọ ọrụ ma chọpụta ebe na ihe kpatara mmejuputa ya ji aga nke ọma ma ọ bụ na-ada ada.
E nweela ọtụtụ nnyocha gbasara SDG n'ime afọ iri gara aga nke chọpụtara ọtụtụ adịghị ike na ndụmọdụ iji melite ebumnuche na mmejuputa ha. Ndị a na-akọwakarị okwu dị mkpa karịa - na SDGs dabere na echiche ndị na-adịghị mma ma ọ bụ ndị na-enweghị isi banyere otu ịtọ ihe mgbaru ọsọ ga-esi kwalite ihe ma ghara inwe echiche doro anya nke mgbanwe (9). Agbanyeghị, anyị na-arụ ụka na o kwere omume ịchọpụta echiche mgbanwe na Agenda 2030, nke e gosipụtara na ntụaka maka otu esi etinye SDGs iji duzie mgbanwe. Site na nyocha ọdịnaya nke Agenda 2030, anyị chọpụtara ntụaka ma ọ bụ 'echiche' ndị a kpọmkwem gbasara otu e si mee atụmatụ itinye Agenda n'ọrụ ma kewaa ha n'ime isi isiokwu anọ: (i) Nhazi ebumnuche zuru ụwa ọnụ na mgbanwe; (i) Ndị na-eme ihe nkiri na mpaghara; (iii) Nyocha; na (iv) Ụzọ mmejuputa (lee ihe mgbakwunye na Tebụl S1). Anyị mechara sere echiche ndị a iji mepụta usoro nke usoro mgbanwe a tụrụ anya na Agenda 2030 - ihe anyị na-akpọ 'echiche mgbanwe na-apụtaghị ìhè' (lee eserese ahụ).
Isi ihe a chọpụtara site na Agenda 2030 bụ na nnabata zuru ụwa ọnụ nke SDGs ga-eme ka mba dị iche iche setịpụ ihe mgbaru ọsọ mba ma tinye ha n'ime atụmatụ mba nke usoro ego na-akwado. Nke a ga-akwalite ndị na-eme ihe na akụrụngwa iji mezuo SDGs ma si otú a gbanwee ụwa anyị. Usoro nlekota na nyocha mba na-ahụ na a na-enye atụmatụ site na data na ihe akaebe ma gbanwee ka oge na-aga. Nyocha zuru ụwa ọnụ site na UN High-Level Political Forum (HLPF) na-akwalite nghọta na ịza ajụjụ. Ọchịchị dị mma na ụzọ e si eme ihe dị ka iwuli ikike, njikọ amụma, ego, azụmaahịa, na ihe ọhụrụ teknụzụ na-akwado usoro ndị a (lee Tebụl S1).
Usoro dị na eserese ahụ na-egosi echiche ndị dị mkpa dị ka ihe ndị jikọtara ọnụ nke anyị jiri mee nchọpụta n'usoro n'ime ụfọdụ ihe ịga nke ọma na adịghị ike nke mmejuputa SDGs ruo taa na ịkọwa otu ebumnuche e zubere iji kwalite mgbanwe. Ọ bụ ezie na usoro ahụ bụ naanị echiche sitere na Agenda 2030, ọ na-egosi otu nkọwa doro anya nke ozizi mgbanwe si akwado nchọpụta mbụ nke ọdịda mmejuputa na nsogbu ndị nwere ike ime ebe ọganihu kwụsịrị. Ọ na-enyekwa ebe mmalite na ohere maka ịmepụta echiche mgbanwe doro anya na nke dị irè karị maka usoro mgbe 2030 gasịrị nke na-achọpụta ohere iji mee ka ọganihu gaa na mmepe na-adịgide adịgide dịkwuo ngwa ngwa.
Malite na nnabata nke ebumnuche ndị a, usoro etiti ahụ gụnyere ịhazi SDGs na ịkwalite akụrụngwa na ndị na-eme ihe iji mezuo ebumnuche ndị a ma gbanwee ụwa. Iyi abụọ ọzọ na-akwado usoro etiti ahụ site n'inye ụzọ mmejuputa na data na nyocha nzaghachi iji duzie mmejuputa ma mụbaa ibu ọrụ. Ọganihu na ihe ndị dị n'elu na-akwado ihe ndị dị n'okpuru ala n'ụzọ doro anya.
SDGs enweela ihe ịga nke ọma dị ịrịba ama (12, 13). Ebumnuche ndị a bụ ihe ziri ezi ma mba niile nabatara n'ụwa niile, ha na-eguzobe nkọwa zuru ụwa ọnụ na ntụziaka maka mmepe na-adigide, ha bụkwa ụzọ ọhụrụ isi chịkwaa site na ebumnuche (Foto 1, '1+'). Ụfọdụ mba ewepụtala ebumnuche SDGs ka ọ bụrụ atụmatụ mba ma mee mgbanwe ụlọ ọrụ iji hazie mmejuputa (dịka ọmụmaatụ, Indonesia, Colombia, Finland, Nepal, na Egypt) ('2+'). Gọọmentị esonyela ndị nwere mmasị na mpaghara na itinye SDGs n'ọrụ ('3+'), gụnyere site na Nyocha Mba Afọ Ofufo (VNRs) nke ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mba niile nyefere ('4+'). Nyocha Obodo Afọ Ofufo (VLRs) enwetawokwa mmetụta, na-egosi ikike n'etiti ndị na-eme ihe nkiri mpaghara. Enwere usoro ihe ngosi siri ike na data dị maka nlekota ('4+'), iwuli ikike emeela ka ikike ọnụọgụgụ mba ka mma ('5+'). Enwekwara nlebara anya ka ukwuu na ọdịdị nke SDGs na mmekọrịta ha yana nhazi amụma na njikọta ('6+').
Agbanyeghị, mmejuputa ya enwewokwa ọtụtụ adịghị ike (4, 14). Usoro sara mbara ma dị mgbagwoju anya nke ebumnuche egosila na ọ siri ike ịrụ ọrụ ma nwee ihe ndị na-efu (dịka ọmụmaatụ AI, omenala, ihe ndị na-agbasa mba ụwa) (Foto 1, '1-'). N'ihi oke ndu mba sitere n'aka ndị isi obodo na ndị minista etiti, ụfọdụ mba ka edobebeghị ebumnuche mba ma ọ bụ mepụta atụmatụ (dịka ọmụmaatụ, Australia, USA, UK) ụfọdụ emebiela mbọ ndị gara aga (dịka ọmụmaatụ, Sweden, Argentina) ('2-'). Ebe ọtụtụ mba emepụtala atụmatụ ha, ha akwalitebeghị ndị na-eme ihe nke ọma, n'ihi na Agenda 2030 enweghị ihe mkpali maka ndị na-eme ihe karịrị gọọmentị itinye aka na mmejuputa (gụnyere ndị nwere ike iguzogide amụma SDGs) ('3-'). Ọ dịghị ọrụ gọọmentị ga-enyocha ọganihu, VNR anọghịkwa n'elu ma enweghị nkwenye ('4-'). N'ọkwa ụwa, e mere HLPF dị ka usoro mgbanwe ndị ọgbọ ma enwebeghị ike ijide gọọmentị ma ọ bụ ndị ọzọ maka mmejuputa ('5-'). Mmụba nke ihe akaebe apụtabeghị ozugbo ka ọ bụrụ mkpebi ka mma ebe nke a chọkwara ikike iji ihe akaebe mee ihe n'usoro amụma nke eziokwu na mmasị ndọrọ ndọrọ ọchịchị kpụrụ ('6-'). Atụmatụ gọọmentị enweghị ihe mbụ na nyocha usoro nke mgbanwe ndị dị mkpa iji mezuo ihe mgbaru ọsọ yana ihe mgbochi mmejuputa na nhọrọ iji merie ha ('7-'). Atụmatụ emepụtabeghị gburugburu ebe dị irè iji kwalite ndị na-eme ihe nkiri na akụrụngwa, enweghịkwa nkwekọrịta zuru ụwa ọnụ na ego, teknụzụ, na ndokwa ikike ('8-'). E tinyebeghị nlebara anya zuru oke na ntọala ọchịchị maka mgbanwe na sistemụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị iche iche ('9-') yana 'ihe' na 'otu' nke mgbanwe sistemụ iji mezuo SDGs ('10-').
Inyocha ozizi mgbanwe nke dị n'ime eserese ahụ na-egosi ebe ụfọdụ echiche ndị bụ isi nke na-akwado Agenda 2030 agaala nke ọma ma ọ bụ daa ada dabere na ahụmịhe nke afọ iri gara aga. Isi ihe dị mkpa metụtara echiche ndị bụ isi gbasara mmejuputa na ịkwalite ihe omume site n'aka ndị niile na-eme ihe nkiri na akụrụngwa dịnụ nke na-eduga na mgbanwe. Ọ bụ ezie na a na-eche na ịnakwere atụmatụ mba na mmekorita zuru ụwa ọnụ na-akwalite usoro ndị a, nke a emebeghị n'omume. Enwere nkọwa ole na ole na Agenda 2030 gbasara mgbanwe mba dị mkpa, ụdị na usoro iwu, ego, ikike na teknụzụ dị mkpa, ma ọ bụ ntọala ọchịchị dị mkpa iji jikwaa usoro mgbanwe. Ọzọkwa, echiche na mgbanwe na-eme dị ka nzọụkwụ ikpeazụ na usoro mgbanwe naanị mgbe mmezu nke SDGs na-emegide akwụkwọ nyocha (8, 11), nke na-emesi ike na a chọrọ mgbanwe tupu enwee ike iru ihe mgbaru ọsọ.
Mkparịta ụka nke atụmatụ mgbe afọ 2030 gasịrị na-enye ohere ịmepụta echiche mgbanwe ka mma nke na-ekpughe 'igbe ojii' a nke mmejuputa na mgbanwe. Nke a ga-erite uru site na nghọta ka mma nke otu ịtọ ihe mgbaru ọsọ nwere ike isi kpalie mmejuputa site n'aka ndị isi ihe ma kwalite mgbanwe ndị dị mkpa iji mezuo SDGs. Ọ ga-adịkwa mkpa inye nghọta ka mma na ihe achọrọ maka mmejuputa, gụnyere site n'ịchọpụta ihe mgbochi na ihe mgbochi ndị a na-ahụkarị na mgbanwe ndị ahụ ma kọwaa otu a ga-esi merie ha na ndị na-eme ihe nkiri. Echiche nke mgbanwe dị n'ime eserese ahụ na-enye ebe mmalite bara uru maka mgbalị dị otú ahụ.
Iji usoro echiche mgbanwe nwere nnukwu uru bara uru maka imepụta na ịtụle mmetụta nke atụmatụ maka atụmatụ mgbe 2030 gasịrị. Nke mbụ, ọ na-egosi na atụmatụ ndị na-enye 'ihe karịrị otu' agaghị enwe mmetụta n'imeziwanye ọganihu na SDGs. Dịka ọmụmaatụ, atụmatụ maka ebumnuche na ebumnuche ọhụrụ nwere ike iche otu ihe ịma aka mmejuputa ahụ ihu na usoro dị ugbu a. Ha ga-emekwa ka oke na mgbagwoju anya nke SDGs dịkwuo elu nke a katọrọ dị ka ihe siri ike iji rụọ ọrụ.
Ịkọwapụta ozizi mgbanwe na-enye ụzọ isi kọwaa nke ọma ma nyochaa echiche dị n'azụ atụmatụ ndị na-achọ imeziwanye mmejuputa mmepe na-adigide na usoro mgbe 2030 gasịrị. Dịka ọmụmaatụ, atụmatụ maka imeziwanye ọchịchị zuru ụwa ọnụ site na iji otu nwere ikike karịa (dịka UN Sustainable Development Commission) nwere ike ịbawanye ibu ọrụ nke mba ndị na-ahụ maka UN nke nwere ike ịgba ume ka emejuputa mmejuputa site na gọọmentị mba. Agbanyeghị, ọ gaghị akpali mmejuputa site n'aka ndị ọzọ na-eme ihe (dịka azụmaahịa, ndị ahịa, ndị ogbugbo, wdg) bụ ndị na-arụ ọrụ dị mkpa na mgbanwe. N'aka nke ọzọ, atụmatụ iji mee ka ego sitere na ụlọ akụ mmepe dị iche iche na SDGs ka mma ma ọ bụ maka ijikọ SDGs na nkwekọrịta na ego UN dị ugbu a (dịka UNFCCC na Green Climate Fund) nwere ike inye ego nye mba ndị ka na-emepe emepe iji mejuputa atụmatụ mmepe ha. Agbanyeghị, ego ndị ọzọ sitere na isi mmalite ndị a nwere ike ịbụ obere ma e jiri ya tụnyere ihe dị mkpa iji mezuo SDGs, atụmatụ ndị dị otú ahụ anaghị eleba anya na ntụgharị isi nke usoro ego site na enweghị ike ịkwado mmepe na-adigide dịka achọrọ maka mgbanwe. N'ihi ya, ọ bụ ezie na atụmatụ dị iche iche ga-abara uru n'ịgwọ nsogbu mmejuputa, ọ ka na-edoghị anya otu na ihe kpatara ha ga-esi melite mmejuputa n'ụzọ ga-eme ka mgbanwe na ọganihu dị ngwa gaa na SDGs. Iji usoro mgbanwe eme ihe na-enyere aka ịkọwa echiche a ma nyochaa mmetụta ntụnyere na njikọta nke atụmatụ dị iche iche.
Tinyere mmetụta ha, ihe ọzọ dị mkpa ịtụle mgbe a na-enyocha atụmatụ dị iche iche maka usoro ihe omume mgbe afọ 2030 gasịrị bụ ohere ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha. Nke a dị mkpa karịsịa ebe ọ bụ na mkparịta ụka mgbe afọ 2030 gasịrị ga-eme n'ọnọdụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-agbanwe agbanwe ma kewaa karịa mgbe e nabatara SDGs. Dịka ọmụmaatụ, atụmatụ imepe mkparịta ụka na ebumnuche ọhụrụ nwere ike ibute esemokwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ihe egwu ịlaghachi azụ na SDGs siri ike na usoro dị ugbu a. Atụmatụ iji gbanwee usoro ihe owuwu UN iji kwalite ibu ọrụ nwekwara ike iche nnukwu ihe mgbochi ndọrọ ndọrọ ọchịchị ihu n'oge a na-ebelata ọtụtụ mba na iguzogide mba na-eguzogide mmụba nke nlekọta UN. Atụmatụ iji hazie nkwekọrịta UN dị ugbu a na ego ọtụtụ mba na SDGs ga-adị ka ha na-eche obere ihe mgbochi ndọrọ ndọrọ ọchịchị ihu, mana mmetụta ha nwere ike ịdị oke.
Ebe a na-atụ anya ọtụtụ atụmatụ ndị ọzọ maka atụmatụ mgbe afọ 2030 gasịrị n'afọ ndị na-abịa, nyocha abụọ a nke mmetụta na ohere na-enye ụzọ dị mfe nghọta dabere na echiche mgbanwe ma chepụta ma nyochaa atụmatụ. Nyocha abụọ a nwere ike inyere aka ịchọpụta ma tinye atụmatụ ndị nwere ike ịdị irè ma kwe omume n'ọnọdụ dị mma, ma zere ndị na-agaghị ekwe omume ma nwee obere mmetụta. Ịtụle mmetụta nke atụmatụ nwere ike ime site n'ịtụle mmekọrịta ha na ozizi mgbanwe na ịkọwa otu na ihe kpatara ha ga-esi melite mmejuputa, ndị na-eme ihe metụtara ya, ihe mgbochi ha na-eche ihu, na otu a ga-esi merie ha. Ebe nke a ga-adabere na izi ezi nke echiche ndị bụ isi gbasara usoro mgbanwe, ọ ga-adị mkpa ịga n'ihu na ozizi mgbanwe anyị nke doro anya. N'ebe a, obodo nyocha nwere ike ịrụ ọrụ dị mkpa site n'itinye ihe mmụta sitere na mmejuputa SDGs na ntụgharị uche dị mkpa na nyocha nke echiche ndị dị n'okpuru. Enwere ike ịtụle etu atụmatụ ndị a ga-esi kwe omume n'ọchịchị site n'ịtụle ihe ndị dị ka ọnụ ahịa, oke iwu akwadoro, na ma ha nwere nkwenye ndọrọ ndọrọ ọchịchị (dịka ọmụmaatụ site na ngalaba mkparịta ụka dị mkpa dịka European Union, mba "Otu nke 77" na UN na China, otu Africa, wdg), na-ekwu na ọnọdụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-agbanwe agbanwe ma nwee ike ịgbanwe ngwa ngwa. N'ihi ya, ohere nke atụmatụ nwere ike ịbawanye ma ọ bụ belata ka oge na-aga ka anyị na-aga n'ihu na 2030. Ya mere, ụzọ a kwesịrị ịnọgide na-agbanwe agbanwe na mmụta ọhụrụ ka ha na-apụta site na nyocha na ka ọnọdụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-agbanwe.
A ga-amalite mkparịta ụka gbasara atụmatụ mgbe afọ 2030 gasịrị na 2027 ma nye ohere maka atụmatụ sitere n'aka ndị ọkà mmụta sayensị iji chepụta usoro dị irè karị iji melite mmejuputa na ọnọdụ mgbe afọ 2030 gasịrị. Ebe atụmatụ ndị a na-apụta na ọtụtụ ihe ndị ọzọ a na-atụ anya ya n'afọ ndị na-abịa, ozizi nke ụzọ mgbanwe edepụtara n'akwụkwọ a na-enye ụzọ isi kọwaa ma nyochaa nke ọma otu na ihe kpatara atụmatụ dị iche iche ga-esi melite mmejuputa yana ịtụlekwa ohere ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha. Agbanyeghị, ebe anyị na-atụle adịghị ike na echiche ntọala nke Agenda 2030, anyị na-arụ ụka na e kwesịrị ịmepụta echiche mgbanwe doro anya na nke siri ike karị iji kwado atụmatụ mmepe zuru ụwa ọnụ mgbe afọ 2030 gasịrị. Ndị nyocha nọ n'ọnọdụ dị mma iji nyere aka na ọrụ a. Anyị na-ekweta na ozizi mgbanwe siri ike karịa agaghị edozi nsogbu mmejuputa niile dị mkpa. Agbanyeghị, ọ ga-enye ntọala siri ike karịa nke ndị na-eme ihe gbasara ọha mmadụ nwere ike ịkwalite mmejuputa na ala.
(1) Monash Sustainable Development Institute, Melbourne, Australia. (2) Stockholm Environment Institute, Stockholm, Sweden. (3) Millennium Institute, Washington DC, USA. (4) School of Public Policy, India Institute of Technology Delhi (IITD), New Delhi, India. (5) Ngalaba Social and Policy Sciences, University of Bath, Bath, UK. (6) Energy and Sustainability Research Institute, University of Groningen, Groningen, Netherlands. (7) Copernicus Institute of Sustainable Development, Utrecht University, Utrecht, Netherlands. (8) International Science Council, Paris, France. (9) German Institute of Development and Sustainability (IDOS), Bonn, Germany. (10) UN Sustainable Development Solutions Network, Paris, France. (11) Southern Voice, Quito, Ecuador. (12) Institute for Global Environmental Strategies, Hayama, Japan. (13) Public Health Indonesia, Monash University Indonesia, BSD City, Indonesia. (14) Urban Design Indonesia, Monash University Indonesia, BSD City, Indonesia, Malaysia School of Business. (15) Mahadum Monash Malaysia, Kuala Lumpur, Malaysia. (16) Ụlọ Akwụkwọ Gọọmentị, Mahadum Nkịtị Beijing, Beijing, China. (17) Ụlọ Akwụkwọ Potsdam nke Nnyocha Mmetụta Ihu Igwe, Germany. Email: [email protected].
Foto nke 1. 'Ozizi Mgbanwe' nke pụtara ìhè. Usoro echiche gbasara usoro mgbanwe a tụrụ anya ya na Agenda 2030 gbasara 1. Nhazi ebumnuche zuru ụwa ọnụ na mgbanwe (odo); 2. Ndị na-eme ihe nkiri na mpaghara (akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ); 3. Nyochaa (acha anụnụ anụnụ); na 4. Ụzọ e si eme ya (pink). Nọmba akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ (nwere akara '+') na-egosi ihe ịga nke ọma na ọnụọgụgụ uhie (nwere akara '-') na-egosi adịghị ike.
Foto site na Kameron Kincade on Unsplash
Gụkwuo gbasara Sayensị maka ihe gbasara ihu igwe: atụmatụ 2026 
Gụkwuo gbasara Mmalite nke Ọrụ SCI2SDG (Ịkọwapụta Ihe Ndị Metụtara ISC na Ebumnuche Mmepe Na-adịgide Adịgide nke UN) 
Gụkwuo maka oru ngo-atụmatụ sayensị iri ọhụrụ iji mepụta ọdịnihu ga-adigide n'ofe Eshia 