Ibe a bụ akụkụ nke usoro blọgụ nke ndị otu ISC nọ na ya Kọmitii maka nnwere onwe na ibu ọrụ na sayensị (CFRS) na-ekerịta echiche ha na Ntụkwasị obi na Sayensị maka amụma Nexus akuko, eweputara ka ogbako nke International Science Council (ISC) na European Commission's Joint Research Center haziri, ya na nkwado sitere na National Science Foundation US.
Ọgbakọ a kpọkọtara ndị ọkachamara ka ha nyochaa usoro ntụkwasị obi dị mgbagwoju anya na sayensị n'ime usoro iwu yana ịtụle ajụjụ bụ isi: ruo n'ókè kedu ka ntụkwasị obi na sayensị ga-esi kewapụ amụma na ajụjụ ntụkwasị obi na ụlọ ọrụ onye kwuo uche ya?
Banyere chepụtara: Xuan Liu bụ Onyeisi nke Innovation Environment Institute na National Academy of Innovation Strategy, China Association for Science and Technology (NAIS, CAST). O nwere agụmakwụkwọ na sayensị kọmputa, ọmụmụ nkwukọrịta, na mmekọrịta mmadụ na ibe ya, yana agụmakwụkwọ na China na UK.
The Ntụkwasị obi na Sayensị maka amụma Nexus Akụkọ a na-enyocha ọnọdụ mba ụwa ugbu a gbasara ntụkwasị obi na sayensị ma na-atụ aro usoro ihe mkpali dị iche iche, na-enye nduzi dị irè maka ime ka ntụkwasị obi na sayensị ka mma.
Esemokwu dị n'etiti mmepe sayensị na ntụkwasị obi ọha na eze bụ ihe a na-apụghị izere ezere nke enweghị nkwekọ dị n'etiti mmegharị sayensị ngwa ngwa na mgbanwe nghọta, dịka akụkọ ihe mere eme si kwado ugboro ugboro. N'oge dị iche iche nke akụkọ ihe mere eme, ndị mmadụ echewo nsogbu na mmetụta a na-ejighị n'aka nke sayensị na teknụzụ ọhụrụ ihu, ma atụmanya na nchegbu. Enweghị nkwukọrịta sayensị na-ezighi ezi na-akwalite mwepu ntụkwasị obi nke akụkọ na-ezighi ezi. Karịsịa, mgbe nkwukọrịta sayensị na-akọwaghị oke nke sayensị ngwa ngwa, ma ọ bụ mgbe ndị ọkà mmụta sayensị anaghị atụle ihe egwu ndị metụtara ya nke ọma, ọha na eze nwere ike ịdị mfe ịnweta ozi ụgha. N'ihi ya, ntụkwasị obi na sayensị na ndị ọkà mmụta sayensị nwere ike ịda mbà.
Sayensị na-egosi uru ya dị ka ihe ọma ọha site n'ijere ọdịmma ụmụ mmadụ ozi n'ihe gbasara okwu dịka mmepe na-adịgide adịgide, ahụike zuru ụwa ọnụ, na nchekwa nri. Inweta ntụkwasị obi ọha na eze bụ ihe dị mkpa mgbe niile iji mezuo uru a. Na-enweghị ntụkwasị obi, obi abụọ na nghọtahie gbasara sayensị nwere ike ibute mmegide na mgbochi.
Taa, ihe gbasara sayensị na-eme ka ọdịiche dị n'etiti ndị mmadụ gbasaa. Oghere dị n'etiti mba ndị nwere nnukwu ego na mba ndị nwere obere ego ma ọ bụ ndị na-enwe ọkara na-ebute ihe ịma aka dị iche iche metụtara ntụkwasị obi. Teknụzụ emeela ka ọdịiche dị n'etiti mpaghara gbasaa, na-akpali mmụba obi abụọ gbasara ma sayensị ọ ga-abara ọha na eze uru. Na mgbakwunye, nrụgide sitere na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, isi obodo, na mmetụta ndị ọzọ nwere ike imebi nkwubi okwu sayensị, na-eme ka nkewa dị n'etiti ntụkwasị obi ka njọ.
Ijide ntụkwasị obi na sayensị dabere na ohere na itinye ihe ọmụma na akụrụngwa sayensị n'ọrụ. Mgbe sayensị enweghị ohere na itinye ihe niile n'ọrụ, uru ya dị ka ọdịmma ọha na eze na-ebelata, enweghị ntụkwasị obi na-abawanye. Dịka ọmụmaatụ, ụfọdụ obodo ndị na-enweghị akụrụngwa na-enweghị akụrụngwa bụ isi na ọdịnaya sayensị n'asụsụ obodo, na-eme ka ọ sie ike ịghọta mmepe sayensị kachasị ọhụrụ. Ka ọ dị ugbu a, mgbalị nkwukọrịta sayensị nwere ike ileghara ma ọ bụ kewapụ ndị pere mpe na otu ndị na-enweta obere ego anya site na mgbalị nkwukọrịta sayensị.
Ngwọta dị n'ihe atụ ndị bara uru nke na-eme ka ntụkwasị obi sie ike na sayensị ma na-egosi ọrụ sayensị dị ka ọdịmma ọha na eze maka ọdịmma mmadụ. Nke mbụ, nke a chọrọ inye ọha na eze uru sayensị gụnyere site na ige ntị na ịkọ akụkọ dị irè. Dịka ọmụmaatụ, obodo ndị dị n'Africa enwetala afọ ojuju nri site na teknụzụ osikapa ngwakọ; mpaghara ndị dịpụrụ adịpụ enwetala ohere ịnweta nlekọta ahụike site na sistemụ telemedicine; ndị nwere nkwarụ enwetawokwa ọrụ site na teknụzụ interface ụbụrụ na kọmputa (BCI). Akụkọ ndị a na-egosi teknụzụ dị elu dị ka isi iyi olileanya. Nke abụọ, isonye na mkpebi sayensị kwesịrị ịghọ ihe doro anya karị, yana ohere ka ukwuu maka nkwupụta ọha. Mgbe egosiputara sayensị nke ọma dị ka ihe ọma ọha na eze nke gụnyere ma dị mfe ịnweta, ndị mmadụ nwere ike nweta uru ya ozugbo - na-enyere aka iwulite nkwekọrịta na ntụkwasị obi na sayensị.
Foto dị na Connie de Vries on Unsplash
Disclaimer
Ozi, echiche na ntụnye ndị ewepụtara na blọọgụ ndị ọbịa anyị bụ nke ndị nyere aka n'otu n'otu, ọ bụghịkwa na-egosipụta ụkpụrụ na nkwenye nke International Science Council.