Nkwupụta Sayensị na Mpụga n'agha bụ oku ime ihe

Nke a mpempe site Peter Gluckman, Onye isi ala ISC, na Vivi Stavrou, Senior Science Officer na Executive Secretary nke Kọmitii maka nnwere onwe na ibu ọrụ na sayensị mbụ e bipụtara na Nyochaa Europe na 26 Mee 2022 ma ebipụtaghachi ya ebe a site na ikike nke ndị ndezi.

Nnyocha nke Council Young Scientists Council nke Ukraine, nke e bipụtara na 4 Eprel, chọpụtara na ndị sayensị Ukraine 6,300 gbapụrụ na mba ahụ n'ime ụbọchị 19 na-esote mbuso agha Russia. N'ime otu oge ahụ, ụlọ ọrụ sayensị 82, nke ruru ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ pasenti 15 nke akụrụngwa nyocha, ejirila nnukwu mmebi ma na-ama ụma.

Ọnụ ọgụgụ ndị a niile ga-adị elu ugbu a. N'ime ndị gbara ọsọ ndụ, otu onye n'ime mmadụ ise nwere ike ịnọ ná mba ọzọ maka ọdịmma. Ọtụtụ puku mmadụ ka nọ na Ukraine iji kwado ndị ọchịchị obodo na ezinụlọ ha. E gbuola ụfọdụ. Ndị ọzọ na-efu. Ihe ka n'ọnụ ọgụgụ bụ ndị a chụpụrụ n'ebe obibi ha.

Agha dị na Ukraine bụ ihe ncheta siri ike nke ihe mere ndị ọkà mmụta sayensị ji kwesị ijikọ ọnụ iji katọọ omume mmegide dị otú ahụ na, nke ka mkpa, gbagoro ime ihe tupu, n'oge na mgbe ọdachi ndị dị otú ahụ gasịrị. Enwere ọtụtụ esemokwu na-aga n'ihu gburugburu ụwa, yana ọtụtụ ndị gbara ọsọ ndụ karịa oge ọ bụla n'akụkọ ihe mere eme edere.

Nke a bụ ihe mere International Science Council, World Academy of Sciences na InterAcademy Partnership jikọkọta ọnụ iji zụlite ihe Amụma Sayensị na Mpụga. Netwọk a na-eme ka ndị sayensị na ndị ọkà mmụta sayensị nọ n'ihe ize ndụ, ndị a chụpụrụ na ndị gbara ọsọ ndụ, yana òtù ndị na-abụghị ndị gọọmentị na ụlọ ọrụ UN na-arụ ọrụ iji chebe ma kwado ha.

Sayensị nọ na Exile dị iji kwado ndị NGO na ụlọ ọrụ ndị a, ọ bụghị imepụtaghachi ọrụ ha ma ọ bụ asọmpi maka ego. Ebumnobi a bụ ịgbanwe ozi, chọpụta oghere, ma nyere ndị sayensị ụwa aka n'ichekwa na ịkwado ndị ọkà mmụta sayensị etinyere n'ihe egwu ma ọ bụ chụpụrụ site na esemokwu ma ọ bụ ọdachi ndị ọzọ. Ọ bụ iji kwalite mmata na tụlee ka ndị sayensị na ndị ọkà mmụta sayensị kwesịrị isi kwadebe maka na imeghachi omume maka ọgba aghara dị otú ahụ. Ọ bụ iweta ụlọ ọrụ sayensị sara mbara na tebụl, na ịnye ihe akaebe iji kwado mbọ nzaghachi.

Nkwupụta nkwado

Na 20 Eprel, anyị malitere nkwupụta Sayensị na Mpụga, nke na-anakọta ndị debanyere aha ugbu a — anyị na-agba ụlọ ọrụ, ndị otu ịdọ aka ná ntị na òtù ndị ọzọ ka ha denye aha. Nkwupụta a na-ekwu maka ọchịchọ maka ụwa nwere udo, nchekwa na ọdịmma, ebe sayensị nwere ike itolite ma kwalite ndụ ndị mmadụ. Ọ na-enye ọhụụ maka imekọ ihe ọnụ na usoro iji mee ka ndị ọkà mmụta sayensị nọ n'ihe ize ndụ, ndị a chụpụrụ na ndị gbara ọsọ ndụ gaa n'ihu na nyocha ha.

Nkwuputa a weputara edemede isii nke nkwa. Nke mbụ na-ekwu maka ịdị njikere: mkpa nke òtù dị iche iche na mba na mba ụwa na-achị iji mee atụmatụ maka ichebe na ichekwa ihe ọmụma sayensị, usoro na akụrụngwa n'oge ọdachi na esemokwu. Nke a na-achọ ego raara onwe ya nye, ntinye aka sitere n'aka ndị na-eme ihe na iche echiche ọhụrụ gbasara nhazi anụ ahụ na usoro nchekwa dị mkpa iji dọọ aka ná ntị, chebe na zaghachi mkpa ndị sayensị na ịrụ ọrụ n'oge nsogbu.

Isiokwu abụọ ruo anọ na-atụle otu esi enye nkwado n'oge nsogbu, dị ka site na mkpakọrịta na scholarships, ụzọ maka ịga n'ihu na ọrụ na ọmụmụ ihe, na inyere ndị ọkà mmụta sayensị nọ n'ihe ize ndụ, ndị a chụpụrụ na ndị gbara ọsọ ndụ aka ịkwado mkpa ha.

Anyị ahụla mwụpụ nkwado maka Ukraine, yana mahadum na-enye ebe ụmụ akwụkwọ, mkpakọrịta maka ndị prọfesọ na ọkwá maka ndị ọkà mmụta sayensị. Ma nnukwu oghere ka dị.

Arịrịọ Ukraine na-arịọ ndị ọkà mmụta sayensị mba ụwa doro anya: iji kwado netwọk nyocha; iji were ndị gụrụ akwụkwọ, ndị ọrụ nka na ndị ọrụ nọ n'ihe ize ndụ were; na iso ndị ọchịchị obodo na-akpakọrịta. Ndị otu Sayensị Sayensị na-eto eto arịọla maka enyemaka iji weta ohere mepere emepe nke akwụkwọ akụkọ, ọdụ data nyocha, ebe nchekwa na ọba akwụkwọ n'ịntanetị; ohere ime ngwa ngwa nwere ikikere, akụrụngwa nyocha na ụlọ nyocha; na nhapụ ụgwọ akwụkwọ.

Ndị a bụ ụdị okwu Sayensị nọ n'ala ọzọ ga-elekwasị anya. Netwọk ahụ kwesịrị ijikọ nkwado dị ugbu a maka Ukraine iji kwalite maka usoro na atumatu zuru oke nke mmadụ.

Isiokwu abụọ ikpeazụ nke nkwupụta ahụ na-ekwu maka ihe na-eme mgbe nsogbu gasịrị, na-elekwasị anya na mwughachi na ichekwa ọgbọ n'ọdịnihu. Ná nkezi, a na-achụpụ ndị gbara ọsọ ndụ ruo afọ 20. Agụmakwụkwọ ha na-akpaghasị na ọrụ ha kewara ekewa. Kedu ka ọha mmadụ ga-esi wughachi ma nwee ọganihu mgbe agha ma ọ bụ ọdachi gasịrị ma ọ bụrụ na enweghị ndị ọkà mmụta sayensị, ndị dọkịta, ndị injinia na ndị ọkà mmụta ndị ọzọ?

Anyị kwesịrị inyochakwu ka sayensị si agbake site na ọdachi, na-aghọta na ụzọ udo na nchekwa nwere ike ịdị ogologo na mgbagwoju anya.

Ka anyị chịkọta ọnụ, jiri nkwupụta ahụ kwado nkwado maka ndị ọkà mmụta sayensị, usoro sayensị na akụrụngwa sayensị, wee chepụta atụmatụ maka mgbake site na ọgba aghara dị ka nke dị na Ukraine, Afghanistan, Venezuela na Myanmar. Ndị na-enye ego na gọọmentị kwesịrị ịkwado mbọ ndị a, ma gbaa obodo sayensị na agụmakwụkwọ aka ịtụpụta ụzọ aga n'ihu.

Gụọ ma binye aka na nkwupụta ahụ

Ịkwado ndị nọ n'ihe ize ndụ, ndị chụpụrụ na ndị sayensị gbara ọsọ ndụ: oku ime ihe

Ndị otu na-achọ itinye nkwado ha na kwado nkwupụta ahụ nwere ike ime ya na njikọ dị n'elu.

Image site Zhu Liang on Unsplash