Mpempe akwụkwọ a bụ akụkụ nke usoro blọọgụ pụrụ iche emepụtara iji mee ka mmata maka echiche ihu igwe gụnyere, na-elekwasị anya na ndị nyocha oge mbụ (ECR) na ndị ọkà mmụta sayensị si Global South. N'isiokwu a, Dr. Leandro Diaz, ọkà mmụta ihu igwe si Argentina, na-ekerịta echiche ya banyere ịdị n'otu zuru ụwa ọnụ maka ikpe ziri ezi nke ihu igwe.
Enweghị ahaghị nhata na-akụda ihe ịma aka ihu igwe zuru ụwa ọnụ. Global South South na-alụ ọgụ n'ụzọ na-ezighi ezi maka mgbanwe ihu igwe, n'agbanyeghị ntinye aka na akụkọ ihe mere eme ha na nsogbu gburugburu ebe obibi.
Mba ndị a na-enwekarị ọdachi metụtara ihu igwe (ụkọchị, idei mmiri, ma ọ bụ cyclone) karịa ndị ogbo ha nke ugwu. N'ụzọ dị mwute, nke a bụ nanị ọnụ ọnụ iceberg n'ọnọdụ dị mgbagwoju anya karị; n'ihi na mba ndị a na-enwekarị mgba mgba na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, mmekọrịta ọha na eze, ma ọ bụ gburugburu ebe obibi, ha na-echekwa ihe egwu dị elu ihu na mmetụta ọjọọ nke ihe omume ndị a. Enweghi akụrụngwa ụlọ ezughị oke, nlekọta ahụike na usoro ịdị ọcha na-eme ka ọnọdụ ahụ siri ike ka njọ.
Na Central-Eastern Argentina, ebe Dr. Díaz bi, ndị dị otú ahụ oké omume na-etinye ihe ize ndụ dị ịrịba ama na mmepụta ngalaba, na-eduga ná aku na uba ọnwụ na destabilize ugbu a akụ na ụba na-esighi ike. Site na ịrị elu nke ihe omume ihu igwe dị oke egwu, gụnyere okpomọkụ, oke mmiri ozuzo, ogologo oge ọkọchị, na ọkụ ọkụ, mpaghara ndị na-adabere na ọrụ ugbo na anụ ụlọ, dị ka nke ya, na-eche ọnọdụ dị egwu ihu. Nke ahụ kwuru, Dr. Díaz na-emesi ya ike na mpaghara obodo mepere emepe dịkwa n'ihe ize ndụ, ebe okpomọkụ dị n'ime obodo na-etinye nrụgide dị ukwuu na ọkụ eletrik, na-ebute ọnụ ọgụgụ dị elu nke ndị nwụrụ anwụ.
Ọ bụ ezie na enyemaka mba ụwa nke otu oge na-enye enyemaka mbụ, ezi ihe achọrọ dabere na nkwado ogologo oge. Dị ka Dr. Díaz si kwuo, anyị kwesịrị ịchụso usoro nhazi iji nweta ọdịnihu ka mma maka mmadụ niile. Ọ na-ekwusi ike na ngwọta nke okpukpu abụọ: ọnọdụ mba ụwa dị mma nke na-ahapụ mmekọrịta akụ na ụba neo-colonial n'azụ na ịkwalite mmekorita kpọmkwem na obodo ndị kachasị mfe iji meziwanye akụrụngwa ha.
Dr. Díaz na-akpọ oku ka ebute ụzọ nke atumatu ngbanwe na South South, ya bụ nkwalite sayensị na ọganihu nkà na ụzụ, ịba ụba ikike mpaghara iji dozie mgbanwe ihu igwe, usoro ịdọ aka ná ntị mbụ nke ọma karị, akụrụngwa ka mma, na imezi atụmatụ iji ala mee ihe na nchekwa gburugburu ebe obibi. site na atumatu nke sayensị.
Maka Dr. Diaz, ndị nchọpụta oge mbụ na-ekere òkè dị mkpa na nyocha ihu igwe maka ọtụtụ ihe kpatara ya. Nke mbụ, ha na-anọchite anya ọdịnihu nke ịdọ aka ná ntị ahụ ma ga-ewerekwa ọrụ nchịkwa ka ubi na-aghọwanye isi n'ihi nsogbu ihu igwe na-arịwanye elu. Dị ka ya si kwuo, ha na-nweta a ọzọ nnukwu nnukwu gburugburu ebe obibi uche n'ihi na ha ọgbọ n'ọnọdụ, na-ama na-enwetala mbụ pụta nke mgbanwe ihu igwe n'ime ha dịtụ mkpirikpi ndụ, na-atụ anya na-aga n'ihu ikpughe n'ọdịnihu.
Leandro B. Diaz
Dr. Leandro B. Díaz bụ onye nyocha ọrụ mmalite (ECR) ọkachamara na climatology, na-elekwasị anya na mgbanwe ihu igwe, amụma, na mgbanwe na ndịda South America. Ọ na-arụ ọrụ na Center for Research on the Sea and the Atmosphere (TOP), nke bụ akụkụ nke Mahadum Buenos Aires. Dịka onye ọkà mmụta sayensị, ebumnuche ya bụ isi bụ imepụta mmetụta dị mma na mmekọrịta ọha na eze na igbochi mfu mmadụ.
"Dịka onye ọkà mmụta sayensị n'oge mbụ, ana m ewere nyocha m bụ ihe kacha mkpa iji nyere aka na-ewulite ọha mmadụ na-aga nke ọma. Onyinye sayensị, gụnyere sayensị ụmụ amaala na njikọta ihe ọmụma gbasara ihu igwe, dị oke mkpa iji wulite usoro ịdọ aka na ntị mbụ dabara na obodo yana ngwa amụma ihu igwe, na-emecha kwalite njikere maka ihe omume dị oke egwu.
Site na udu mmiri ọṅụ ruo egwu: nsogbu ihu igwe na-eteta
N'isiokwu a, Dr. Shipra Jain, ọkà mmụta sayensị na climatologist si India, mere ka obi ya pụta ìhè banyere mgbanwe ihu igwe na mmetụta ọ na-enwe n'obodo.
Akụkụ mmadụ nke mbelata ihe ize ndụ ọdachi: sayensị mmekọrịta ọha na eze na mgbanwe ihu igwe
N'isiokwu a, Dr. Roché Mahon, onye ọkà mmụta sayensị na-ahụ maka mmekọrịta mmadụ na ibe ya, na-akọwapụta otú sayensị mmekọrịta mmadụ na ibe ya nwere ike isi meziwanye mgbanwe ihu igwe n'ụzọ dị irè na n'ikpeazụ zọpụta ndụ.
Mmemme nyocha ihu igwe nke ụwaWCRP) Nzukọ Sayensị mepere emepe (OSC) na-eme mbipụta mbụ nke Africa na Kigali, Rwanda. Nzukọ zuru ụwa ọnụ nke otu ugboro n'ime afọ iri ga-eleba anya na mmetụta na-adịghị mma nke mgbanwe ihu igwe na Global South, na-akwalite nghọtarịta ụka, ma kparịta omume mgbanwe dị mkpa ngwa ngwa maka ọdịnihu ga-adigide, na-elekwasị anya na "Nkwupụta Kigali" ga-abụ. E gosipụtara ya na COP28.
WCRP na-eduzikwa Symposium for Early and Mid-Career Researchers (EMCR), nke Dr. Díaz bụ onye nhazi ya. Ihe omume a bu n'obi ịkwalite ọnụnọ EMCR, gosipụta ọrụ EMCR, ịkwalite ịkparịta ụka n'Ịntanet na ndị ọkachamara dị elu, na ịkwalite ọnụnọ EMCR na-ewepụta oge nnọkọ ogbako Sayensị Sayensị.
Otu ụwa, otu ihu igwe: oku mbara ala oku ime ihe
Ambassador Macharia Kamau, onye otu ISC Global Commission on Science Missions for Sustainability, na-agba ndị mba ụwa ume imechi ọdịiche dị na North-South na nyocha sayensị banyere ihu igwe ma gbalịsie ike iru 'otu ụwa, otu ihu igwe' maka ngwọta zuru ụwa ọnụ na nke ga-adigide. nsogbu ihu igwe.
Foto site na Szabolcs Papp on Unsplash
Disclaimer
Ozi, echiche na ndụmọdụ ndị e depụtara na blọgụ ndị ọbịa anyị bụ nke ndị nyere aka n'otu n'otu, ọ bụghịkwa ihe na-egosi ụkpụrụ na nkwenye nke Kansụl Sayensị Mba Nile.
Gụkwuo maka mkparịta ụka nkwekọrịta mmetọ plastik n'oge mgbanwe Gụkwuo gbasara Frontiers Planet Prize, Mbipụta nke Ise - Ngwa ga-emeghe ruo 1 Nọvemba 2026 Gụkwuo gbasara Oku maka onyinye: Nkwekọrịta Mmetọ Plastik zuru ụwa ọnụ | oge njedebe: 23 Ọktoba 