Kedu ihe nnwere onwe na ibu ọrụ pụtara taa, kedu ihe kpatara ha ji dị mkpa maka obodo sayensị? Ya na ndị ọbịa ọkachamara, ndị ISC ga-enyocha isiokwu ndị dị oke mkpa dị ka iwulite ntụkwasị obi na sayensị, ọrụ dị mkpa nke teknụzụ na-apụta, ịlụ ọgụ na-ezighi ezi na ozi, yana njikọ dị n'etiti sayensị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị.
N'ime ihe omume mbụ a, Anne Husebekk (ISC Vice-President for Freedom and Responsibility in Science) na Robert French (Chancellor nke Mahadum Western Australia) na-ajụ ihe iyi egwu ọhụrụ nke nnwere onwe sayensị chere ihu taa - yana ibu ọrụ ndị ọkà mmụta sayensị ga-ebi na ya.
Na-eso ihe ngosi ISC n'elu ikpo okwu pọdkastị gị nke nhọrọ ma ọ bụ site na ịga ISC na-enye.
Obodo mmadụ na-agba mgba mgbe niile na echiche nke nnwere onwe na ibu ọrụ n'ịchọ ihe ọmụma ha. Mana ka ọha mmadụ na-etolite, otu ahụ ka echiche ha na-adị - na ụwa anyị na-agbanwe ngwa ngwa karịa mgbe ọ bụla.
Afọ ole na ole gara aga ewetala mmepe mmekọrịta ọha na eze na nkà na ụzụ nke gbanwere ụzọ e si eme sayensị ma na-ekesa gburugburu ụwa - site na mgbasa ozi mgbasa ozi ruo na ọgụgụ isi. Ma ọ bụ ezie na ndị a nwere ike iweta nnukwu uru na sayensị, ha na-enwekwa ibu ọrụ ọhụrụ.
N'otu oge ahụ, anyị na-ebi n'ọkwa na-enweghị isi na mgbasa ozi a na-enwetụbeghị ụdị ya. Mwakpo na iyi egwu megide ndị ọkà mmụta sayensị na-arị elu n'ụwa niile.
Na esemokwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị, esemokwu na ịkpa ókè na-eyi nnwere onwe sayensị egwu gburugburu ụwa.
Usoro na ihe ịma aka ndị dị ka ndị a na-egosi na echiche anyị nke nnwere onwe sayensị na ọrụ anyị aghaghị ịdị na-atụgharịghachi mgbe niile. International Science Council - ISC - na-agba mbọ ịkwalite mmata na ịkwalite echiche gbasara okwu ndị a. ISC - bụ ụlọ ọrụ sayensị kachasị ukwuu n'ụwa, na-arụ ọrụ zuru ụwa ọnụ iji kwalite sayensị na inye nka sayensị, ndụmọdụ na mmetụta na isi okwu gbasara sayensị na ọha mmadụ.
N'usoro pọdkastị a, anyị ga na-enyocha echiche ndị dị ugbu a gbasara omume sayensị n'efu na nke nwere ọrụ na mbido 21st Century, na ihe ịma aka ndị sayensị na-eche ihu. Aha m bụ Marnie Chesterton.
Na n'ime ihe omume mbụ a: kedu ihe egwu ọhụrụ ka nnwere onwe sayensị na-eche ihu taa - na ọrụ dị aṅaa ka ndị ọkà mmụta sayensị ga-ebi ndụ?
Marnie Chesterton
Ọhụụ nke ISC bụ ịkwalite sayensị dịka ọhaneze zuru ụwa ọnụ.
Anne Husebekk
Sayensị kwesịrị ịbara ụmụ amaala niile nke ụwa uru. N'ụzọ dị mwute, ihe ọmụma sayensị ka na-ekekọrịtaghị n'ụwa nile, na ịnweta ya. Nke a bụ ihe anyị pụtara n'ọhụụ nke International Science Council: kwalite sayensị dị ka ihe ọma ọha zuru ụwa ọnụ.
Marnie Chesterton
Nke a bụ Anne Husebekk, Prọfesọ nke Immunology na Mahadum Arctic nke Norway, na onye isi oche ISC maka nnwere onwe na ọrụ na sayensị.
Anne Husebekk
Sayensị nke a na-eme n'efu na n'ụzọ ezi uche dị na ya na-enye nnukwu uru na uru nye ọha mmadụ. Ma ọ bụ na ngwa ndị dị irè dị ka mmepụta nri, na nkà mmụta ọgwụ na ihe ọhụrụ nke ụdị ọ bụla, kamakwa, site n'ịgbasa nghọta nke okike, ohere na teknụzụ. Nghọta na ihe ọmụma gụnyere akụkụ niile nke ndụ ọgbara ọhụrụ anyị, ma bụrụkwa azịza nye ihe ịma aka dị n'ụwa ọgbara ọhụrụ.
Marnie Chesterton
Ka ọhụụ a bụrụ eziokwu, anyị ga-akwadorịrị otu n'ime ụkpụrụ isi nke ISC - nnwere onwe na ibu ọrụ na sayensị. Ma gịnị ka nke ahụ pụtara na omume?
Anne Husebekk
Ndị ọkà mmụta sayensị chọrọ nnwere onwe anọ: nnwere onwe ma ọ bụ mmegharị nke mkpakọrịta, ma ọ bụ nkwupụta na nkwurịta okwu .. Ma nnwere onwe ga-edozi site na ibu ọrụ. Na ndị ọkà mmụta sayensị nọ n'ọkwa niile nwere ibu ọrụ na-arụ na-agwa ndị ọkà mmụta sayensị na-arụ ọrụ na iguzosi ike n'ezi ihe, nkwanye ùgwù, izi ezi, ntụkwasị obi na nghọta, ma na-aghọta uru ya na omume ọjọọ.
Marnie Chesterton
Ya mere, nnwere onwe na ibu ọrụ bụ akụkụ abụọ nke otu mkpụrụ ego.
Na 2023, nnwere onwe sayensị na-eche nrụgide dị mgbagwoju anya ihu - nke pụtara na ọrụ dị na sayensị dị mkpa karịa mgbe ọ bụla.
Robert French bụ Chancellor nke Mahadum Western Australia, na onye so na kọmitii ISC maka nnwere onwe na ọrụ na sayensị.
Robert French
N'oge na-adịbeghị anya, anyị na-ahụ, echere m, na-abawanye ọgụ na ndị ọkà mmụta sayensị maka ikwupụta eziokwu nke na-adabaghị na gọọmentị ma ọ bụ ndị nwere mmasị ma ọ bụ, ma ọ bụ, ndị mmadụ na-alụ na usoro nkwenye sayensị na-enweghị ike ime. Nature mere nyocha na 2021 nke ndị sayensị 300 kwuru n'ihu ọha gbasara COVID-19, na 15% enwetara egwu ọnwụ.
N'ọkwa zuru ụwa ọnụ, anyị na-ahụ ịrị elu nke populism ọchịchị na-emetụta nnwere onwe sayensị. Na-emekarị ị na-ahụ na njikọ na nlelị nke sayensị na ndị ọkà mmụta sayensị. Ị ga-ahụkwa na mgbasa ozi ọha na eze na-eme ka echiche ndị ahụ dịkwuo elu. Anyị na-ahụkwa esemokwu geopolitical na esemokwu na-emetụta nnwere onwe sayensị. Na, n'ezie, na ọkwa sara mbara, gọọmentị na-enwewanye mmasị na nchekwa nchekwa mba nke imekọ ihe ọnụ na nhazi ego.
Marnie Chesterton
Ya mere, e nwere ọtụtụ akụkụ nke nnwere onwe sayensị nọ n'ihe egwu. N'otu aka ahụ, ndị ọkà mmụta sayensị na-arụ ọrụ taa nwekwara ibu ọrụ pụrụ iche. Dịka ọmụmaatụ, na-atụle ihe ize ndụ na ejighị n'aka nke teknụzụ ọhụrụ.
Robert French
Ọmụmaatụ bụ uto na mmepe nke ọgụgụ isi. Na na sayensị ndụ, edezi genome mmadụ ketara eketa site na iji teknụzụ CRISPR. Nke ahụ na-agụnyekwa mgbanwe nke mkpụrụ ndụ ihe nketa na onye dị ndụ n'ụzọ nwere ike ibunye ụmụ mmadụ iji gbochie ọrịa siri ike na mgbe ọ nweghị ụzọ ezi uche dị na ya dị, ma ihe ize ndụ ndị ahụ doro anya nke ọma. Ị na-eweta njirisi ndị nwere ike ịsọ mpi na nyocha, echere m na a ga-enwe arụmụka na ndị ọkà mmụta sayensị ga-esonye na ya.
Otu akụkụ ọzọ nke, echere m, ọrụ kwalitere bụ ịkụzi sayensị, na ịkwalite mmuta sayensị. N'ihi na anyị amaghị sayensị, ma ọ bụ agụghị akwụkwọ sayensị, ị nwere oghere nke ihe m na-akpọ ndị na-ere mmanụ agwọ juputara nke ukwuu.
Marnie Chesterton
Nyere ihe ịma aka ndị a dị iche iche na mgbagwoju anya, olee otu anyị ga-esi chebe nnwere onwe sayensị ma kwado ọrụ sayensị na narị afọ nke 21?
Maka akụkụ nke ya, ISC ewepụtala ụkpụrụ anọ dị mkpa iji nyere aka mee ka nghọta anyị banyere ihe sayensị bụ, yana otu e kwesịrị isi na-eme ya taa.
Robert French
Nke mbụ, sayensị bụ uru ọhaneze zuru ụwa ọnụ. Nke ahụ na-agwakwa ozi nke ISC. Nke abuo, na sayensị bụ nke onye ọ bụla - na ọ bụ akụkụ nke mkpokọta ihe nketa ha niile mmadụ. Nke atọ, sayensị zuru ụwa ọnụ, mana dịkwa iche iche. Na nke dị mkpa, enwere nkwenye na agbụrụ dị iche iche, asụsụ, omenala na okike dị iche iche nke obodo nyocha, na-eweta n'ezie nghọta, nke nwere ike dị mkpa maka mmepe nke nkà mmụta sayensị, ụzọ dị iche iche si ele ihe anya. Na ụkpụrụ nke anọ bụ pluralism na nnwere onwe nke ụlọ ọrụ sayensị.
Marnie Chesterton
Ụkpụrụ ISC kwesịrị ime ka sayensị nwee ike ịgbakwunye uru kachasị na uru nye anyị niile - ịbụ, na nkenke, a zuru ụwa ọnụ ọha mma. Ma Robert na-ekwu na e nwere ihe dị mkpa caveat.
Robert French
Ọ dị mkpa iburu n'uche na mmekọrịta dị n'etiti sayensị na ọha mmadụ agaghị enwe ike ịtụgharị ya ka ọ bụrụ ihe achọrọ ka egosipụta nyocha sayensị niile dị mkpa iji nwee ike ịtụgharị asụsụ ka ọ bụrụ uru ọha. Sayensị bụ isi bụ mpaghara nyocha nke enwerela ọganihu kachasị ukwuu na ya.
Marnie Chesterton
Ma enwere echiche omenala na ala ị ga-atụle ebe a kwa.
Robert French
Anyị ga-anabata na ụfọdụ n'ime echiche ndị na-egosipụta na nzaghachi m agaghị abụ na a ga-ekekọrịta ya n'ụzọ zuru ezu n'akụkụ ụfọdụ nke ụwa, na n'ọnọdụ ụfọdụ enwere ike iwere na usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị ụfọdụ na-anọchi anya okwu, ụkpụrụ Western, unquote. Ya mere, njikọ aka zuru ụwa ọnụ nke sayensị kwesịrị ịdị na-eleba anya na ebubo nke alaeze ukwu omenala ma na-ejigide ụkpụrụ ndị bụ isi.
Marnie Chesterton
A raara ISC n'ịhụ na nnwere onwe na ibu ọrụ site na ọrụ nke kọmitii ya na n'ihe niile ọ na-eme. Na, inye Anne Husebekk okwu ikpeazụ, nke a bụ ihe dị mkpa ka a na-enyocha ya mgbe niile.
Anne Husebekk
Echere m na ịmara nnwere onwe na ọrụ dị na sayensị enweghị ike ịkwụsị. Ma n'ihe niile anyị na-eme, anyị na-elegara ndị ọkà mmụta sayensị ụwa anya ka ha gee ntị na ịmụta banyere nnwere onwe na ọrụ ndị a chọrọ iji hụ na sayensị nwere ọnọdụ na ọha mmadụ na uru na uru maka onye ọ bụla.
Marnie Chesterton
Nke ahụ bụ maka ihe omume mbụ a na usoro nke nnwere onwe na ọrụ dị na sayensị sitere na International Science Council.
Oge ọzọ, anyị ga-eleba anya na nnwere onwe sayensị. Kedu ka nnyonye anya ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ihe enyemaka ego na metrik arụmọrụ agụmakwụkwọ si emebi nnwere onwe sayensị? Ma olee mgbe nnwere onwe na-emebi ọrụ sayensị?
Disclaimer
Ozi, echiche na ndụmọdụ ndị ọbịa anyị na-ewepụta bụ nke ndị nyere aka n'otu n'otu, ọ bụghịkwa na-egosipụta ụkpụrụ na nkwenye nke International Science Council.
Image site shuang Paul wang na iStock.
Gụkwuo banyere Sayensị na-enweghị oke: mmekorita mba ụwa maka ọgbọ na-eme nchọpụta na-esote 
Gụkwuo maka ịtụgharị uche na uto na nkwụsi ike na gburugburu ebe obibi nyocha 
Gụkwuo maka sayensị mgbanwe mgbanwe: Ọrụ mmalite na etiti na-akpụzi ọdịnihu sayensị 
