Ịgba ígwè gaa na mmepe na-adigide

Site na ya mmalite mbụ na 19^th narị afọ, ịnyịnya ígwè aghọwo otu n'ime ihe ndị a na-ejikarị eme ihe na nke a na-amatakarị n'ụwa.

Around 42% nke ezinụlọ niile n'ụwa niile nwere igwe kwụ otu ebe - karịa ịnweta ụgbọ ala ma ọ bụ ọgba tum tum. Ọ bụ ezie na enwere nnukwu ọdịiche dị na ịnya igwe kwụ otu ebe n'etiti mba, igwe kwụ otu ebe na-adịkarị karịa ụgbọ ala n'ọkwa ụwa, a na-ejikwa ya eme egwuregwu na ntụrụndụ yana ịbụ ụdị njem dị ọnụ ala.

Ịgba ịnyịnya ígwè abụghị nanị ihe dị mma maka ahụ ike na ọdịmma mmadụ, kamakwa ọ nwekwara ike inye aka belata mmetọ na ntanye ikuku dị ka usoro nke njem na-adịgide adịgide.

Ọ bụ ya mere na March 2022 ndị otu 193 nke UN General Assembly nakweere a mkpebi na-akwalite ịnya igwe iji luso okpomoku zuru ụwa ọnụ ọgụ. Mkpebi a na-atụ aro ka ndị mba niile so na-ejikọta igwe kwụ otu ebe n'ime ụzọ ụgbọ njem ọha na obodo mepere emepe na ime obodo wee mee ihe iji kwalite nchekwa okporo ụzọ yana kwalite iji ịgba ígwè dịka ụzọ njem.

Enwere ihe akaebe gbara ọkpụrụkpụ na-akwado ịgba ịnyịnya ígwè ume dị ka ụzọ isi belata ọnụ ọgụgụ ụgbọ ala n'okporo ụzọ wee si otú ahụ belata ikuku griin haus na mmetọ. Ịkwalite akụrụngwa igwe kwụ otu ebe na-apụta nke ọma na a ntụnyere na nso nso a ụzọ dị iche iche iji belata ụgbọ ala na etiti obodo. Dabere na a ọmụmụ ihe dị iche iche eji eme ihe na obodo Europe, Ụzọ njikwa okporo ụzọ dị ka ịmepụta okporo ụzọ ụgbọ ala na-enweghị ụgbọ ala na iji okporo ígwè dochie ebe a na-adọba ụgbọala na-ebelata iji ụgbọ ala eme ihe na etiti obodo ruo 20%. Achọpụtakwara atụmatụ maka akụrụngwa ọgbara ọhụrụ ka mma gburugburu nnukwu ebe ọrụ, dị ka mahadum, na-atụnye ụtụ na mbelata ojiji ụgbọ ala.

Na Mexico City, ogologo oge Atụmatụ ikesa igwe kwụ otu ebe EcoBici achọpụtara na ọ na-ebelata 8% nke iji tagzi na 5% nke iji ụgbọ ala nkeonwe, wepụ 499 tọn CO2. Kedu ihe ọzọ, 82% nke ndị ọrụ akọpụtala mgbanwe dị mma dị ka ịchekwa ego na inwe ahụ ike. N'ime obodo nke ụgbọ ala ahụ bụ akara ọkwa, e webatara atụmatụ EcoBici na mgbasa ozi iji kwalite ịgba ígwè dị ka ọchịchọ - 'ụzọ ọgụgụ isi nke njem'.

N'ebe dị elu nke ọrịa COVID-19, mmepụta ngwa ngwa nke akụrụngwa igwe kwụ otu ebe na okporo ụzọ na-enweghị ụgbọ ala n'ọtụtụ obodo, dị ka. Paris, France, na Bogotá, Columbia, nyere otu ohere iji nwalee echiche na imeziwanye akụrụngwa ga-eduga n'ịbawanye n'ịgba ígwè. Nchoputa na-egosi na atumatu a nwere ihe ịga nke ọma n'ịmepụta nnukwu mmụba n'ịgba ígwè n'ime obodo, na-eduga ụfọdụ obodo ime ka akụrụngwa ọhụrụ ha bụrụ ihe na-adịgide adịgide. Ma mmụba nke ịgba ígwè nwere ike ịkwado ma ọ bụ na ọ gaghị adịgide karịa ọnọdụ ọrịa ahụ pụrụ iche, mana nnwale a n'obodo mepere emepe egosila na ọha mmadụ nwere ike gbanwee omume ha ngwa ngwa n'agbanyeghị nsogbu.

Ịgba ígwè dị ka ụzọ ụgbọ njem na-adigide na-enye ohere ibelata uto sitere na ikuku ikuku na mpaghara ime obodo. Otú ọ dị, ọtụtụ ọmụmụ banyere ịgba ígwè sitere na Global North, site na obodo ndị dị ka Copenhagen na Amsterdam ebe a na-emepụta akụrụngwa ịgba ígwè nke ọma, na enwere obere ihe akaebe dị na obodo ndị dị na South South. Nnyocha na-egosi ihe ịma aka maka mmepe mmepe nke akụrụngwa ịgba ígwè na South South dị ka enweghị ego, mmegide sitere n'aka ndị ọkwọ ụgbọ ala na mbelata nke ndị nwere ike irite uru na akụrụngwa igwe kwụ otu ebe - ndị ogbenye obodo mepere emepe - na usoro iwu. Enwere ike ịnwe echiche gbasara ịnya igwe nke na-egbochi ibuli na ihe mgbochi jikọtara na ịnweta igwe kwụ otu ebe.

Agbanyeghị, ka obodo mepere emepe na-abawanye, ọ dị mkpa ngwa ngwa iche echiche gafere atụmatụ ụgbọ ala, wee wulite sistemu njem na-adigide nke na-ejikọta ọgba tum tum dị mma yana ịnweta. N'ụbọchị ịnya igwe n'ụwa, ka anyị nwee olile anya na mkpebi UN ọhụrụ iji kwalite ịgba ígwè na-eme mgbanwe.

I nwekwara ike inwe mmasị na

Ngwọta ike ịtụgharị uche

Ụzọ na-aga n'ihu na-adịgide adịgide-COVID ụwa - akụkọ sitere na ikpo okwu nyocha nke IIASA-ISC.

Image site Markus Spiske on Unsplash